Türkiye'nin Avrupa Birliği ve Şangay işbirliği örgütü ülkeleriyle ticari ilişkisi: Panel çekim modeli yaklaşımıyla ampirik analizi

Son yüzyılda araştırma konusu olan Çekim Modeli, ticari partnerler arasındaki ikili ticaret akışını ekonomik büyüklük ve mesafe açısından tahmin etmektedir. Tinbergen (1962) tarafından geliştirilen model ilk uygulamalarında teorik eksikliğinden dolayı eleştirilmiş fakat zaman içerisinde yapılan katkılarla modelin ampirik tahmin gücü artmıştır. Bu çalışmada Çekim Modeli detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ve Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ile olan dış ticaret ilişkisi 2003-2017 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak panel çekim modeli ile analiz edilmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak ihracat, ithalat ve toplam ticaret değişkeni kullanılmıştır. Bağımsız değişken olarak ülkelerin ekonomik büyüklük göstergesi olan gayrı safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) değerleri, ülkelerin birbirleriyle uzaklıklarını ifade eden mesafe değişkeni, reel döviz kuru değişkeni ve 2008 yılında gerçekleşen ekonomik kriz kukla değişkeni kullanılmıştır. Oluşturulan modeller ile Türkiye, AB ve ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaret ilişkisi panel çekim yöntemiyle araştırılmış ve tahmin sonuçları yorumlanmıştır.