Türkiye'nin finansal yapısı ve mali baskınlığın finansal sisteme etkisi

Kamu politikalarının şekillenmesinde önemli bir kavram olan mali baskınlık düzeyi, finansal sistemin hem bütünsel yapısı hem de göstergeleri için temel belirleyici etkenlerden biridir. Maliye politikalarının, ekonominin karar ve pratiklerinde yol açtığı etkileri ifade eden mali baskınlık, devletin ekonomik dinamikler içinde kendine açtığı alanın genişliği olarak ifade edilmektedir. Finansal sistem ve mali baskınlık altında belirlenmiş kamu politikaları arasında kurulacak ilişki ile iktisadi yapının birçok temel dinamiği yeniden şekillenmek durumunda kalacaktır. Çalışma öz olarak finansal sistemin farklı kısımlarını temsil eden ekonomik yapılarla, kamu borçlanmasının neden olduğu mali baskınlık arasındaki nedensellik bağının varlığını ve bu nedenselliğin yön ve etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın zaman aralığı 2002:1-2020:2 arası çeyreklik dönem verilerini kapsamaktadır. İlk olarak durağanlık sınaması yapmak için; geleneksel birim kök testleri ve Lee-Strazicich iki kırılmalı birim kök testi uygulanmıştır. Ardından varyans analizi ve etki-tepki fonksiyonlarına yer verilerek nedensellik sınamasına geçilmiştir. Toda-Yamamoto ve Bootstrapa dayalı Hacker-Hatemi J ve Balcılar vd. Bootstrap Kayan Pencere nedensellik testleri yapılmıştır. Son olarak Johansen koentegrasyon testi ve Hatemi-J ve Irandoust saklı eşbütünleşme testi uygulanarak ampirik kısım tamamlanmıştır. Çalışmanın analiz sonuçlarına göre; mali baskınlıkta olan değişimlerin, %27'lik kısmının dolar serisi üzerinden olması ve dolar serisinin mali baskınlık ile nedensellik bağı kurması, mali baskınlığın ekonomiyi kur risklerine açık ve kırılgan hale getirdiğine işaret etmektedir. Nedensellik testlerine göre; borsa değişkeni hariç diğer tüm değişkenlerle nedensellik bağı kurmuş olan mali baskınlığın, son on yıldır borsa endeksleri üzerinde herhangi bir etki yaratmadığı saptanmıştır. Bu durum istikrarlı finansal sistem için sermaye piyasalarının önemini ortaya çıkarmaktadır. Etki-tepki fonksiyonları ve eşbütünleşme test sonuçlarına göre uzun dönemli ilişki saptanmış, Türk ekonomisinde oluşan mali baskınlığın salt borç yapısı ile değil, finansal sistem ile bütünsel olarak karşılıklı ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mali Baskınlık, Toda-Yamamoto ve Bootstrapa Dayalı Hacker-Hatemi J, Balcılar vd. Bootstrap Kayan Pencere, Etki-Tepki Fonksiyonları