Türkiye'de örgüt seçkinleri: Farklılıkları ve etkileri kapsamında seçkinliğin yeniden değerlendirilmesi

Doktora tez çalışması, genelde Yönetim ve Organizasyon çalışma alanı, özelde ise örgüt kuramı yazınına, örgüt seçkinlerinin penceresinden yeni bir boyut kazandırmak ve yeni çalışmalara ön ayak oluşturabilecek bir ilgi konusu sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaçla, örgüt yazınında etkileri görmezden gelinen örgüt seçkinlerinin, sosyal ağdüzeneği kuramında sürdürülen tartışmalara nasıl bir farklılık kattıklarının anlaşılmasını sağlamaktır. Üzerinde uygulama yapılacak bağlam olarak Türkiye bağlamı seçilmiş olup elde edilecek bulgular, sosyal ağdüzeneklerinin sınanması yoluyla Türkiye bağlamına ait dinamikleri ortaya koyacaktır. Çalışmanın farklılığını ve yazına katkısını oluşturan temel unsur, Türkiye bağlamında özellikle 1980 sonrasında etkileri artan İslami ve laik bir ideolojiyi temel almış kutuplaşmalar ve bunların örgütsel yaşama etkileridir. Bu noktadan hareketle çalışmanın uygulama kısmını, iki ayrı ideoloji ekseninde toplanan örgüt seçkinleri (İslami düşünce ekseninde bir araya gelmiş örgüt seçkinleri ile laik/liberal örgüt seçkinleri) ve bunlara ait sosyal ağdüzenekleri oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmanın analiz birimini bireyler oluşturmaktadır.Birçok seçkin çalışmasında da sıklıkla kullanılmış Amerikan Forbes Dergisi'nin en zengin aileler ve kişiler listesi ile Capital Dergisi'nin şirketlerin cirolarını baz alarak her yıl hazırladığı 500 büyük özel şirket sıralaması kullanılarak 445 kişilik seçkin adayı listesi oluşturulmuştur. Bu 445 kişilik seçkin adayı listesinden örgüt seçkinlerinin kimler olduğunu tespit edebilmek için dört başlık (ailevi sermaye, seçkin eğitim kurumlarından mezuniyet, sınırlı-seçilmiş bireysel özellikler ve islami ağ ilişkileri) altında topladığımız on değişkenli bir veri seti oluşturulmuştur. Bu değişkenler üzerinden gerçekleştirilen puanlama işlemi neticesinde örgüt seçkinleri belirlenmiştir. Belirlenen örgüt seçkinlerinden çoğunluğu farklı ailelere mensup 48 aktör (24 laik/liberal örgüt seçkini, 24 islami düşünce temelinde bir araya gelmiş örgüt seçkini) belirlenmiş ve araştırma uygulaması bu kişiler üzerinden devam ettirilmiştir. Ülke ekonomisinde önemli bir yere sahip bu 48 örgüt seçkininin ağ ilişkilerinin belirlenmesi için ikincil veri kaynakları üzerinde araştırma yapılarak birbirleriyle karşılıklı tanışıklık verileri toplanmış ve sosyal ağdüzeneği kuramının Türkiye bağlamına özgü ortaya koyduğu yedi özel duruma ilişkin hipotezler sınanmıştır.