Türkiye'de parkinson hastalığının doğrudan ve dolaylı maliyet analizi: Antalya örneği

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de Parkinson hastalığının hasta ve kamu ödeyici perspektifinden doğrudan ve dolaylı maliyetlerini analiz etmek ve bu maliyetleri etkileyen belirleyicileri ortaya koymaktır. Yöntem: Çalışma kapsamında, Ocak 2023-Aralık 2024 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Kliniği'ne başvuran 85 Parkinson hastası ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Hastaların son 12 aya ait verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formu aracılığıyla elde edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların büyük çoğunluğu 65 yaş ve üzerindedir. %67,1'i erkek, %90,6'sı evlidir. Parkinson hastalığının Türkiye'deki yıllık toplam maliyeti 773.344,52 Amerikan doları olarak hesaplanmıştır. Bu maliyetin %35,08'i doğrudan, %64,92'si ise dolaylı maliyetlerden oluşmaktadır. Doğrudan maliyetlerin toplamı 271.313,37 $ olup, bu tutarın %84,29'u kamu kaynaklarından, %15,71'i ise hastaların cebinden karşılanmaktadır. Parkinson hastalığına ilişkin kişi başı yıllık ortalama maliyet 9.096,41 $ olarak belirlenmiştir. Bu tutar, Türkiye'nin kişi başı gayrisafi yurt içi hasılasının %58'ine denk gelmektedir. Doğrudan maliyetler içinde en büyük payı ilaç harcamaları (%37,4) ve tıbbi malzeme giderleri (%34,4) oluşturmaktadır. Ayaktan ve yatan hasta olma durumu maliyetler üzerinde anlamlı bir fark yaratmamıştır. Sonuç: Parkinson hastalığı, hem kamuya hem de bireylere önemli bir ekonomik yük getirmektedir. Özellikle iş gücü kaybı, dolaylı maliyetlerin en belirgin bileşenidir. Bu nedenle, hastaların ve yakınlarının çalışma hayatından erken ayrılmalarını önleyecek sosyal ve sağlık politikalarının geliştirilmesi gerekmektedir.