Türkiye'de plastik poşet vergisi uygulaması: Sorunlar ve çözüm önerileri

Plastik atık sorunu günümüzün en yaygın sorunlarından birisidir. İnsan davranışları ise plastik atık sorununun tam merkezinde yer almaktadır. Bu nedenle dünyanın birçok ülkesinde plastik atık sorununu ortadan kaldırmak ve plastik atığı azaltan davranışları teşvik etmek amacıyla tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Şüphesiz ki, bu çalışmalardan biri de plastik poşet vergisidir. Türkiye'de plastik poşet kullanımının azaltılması amacıyla 2019 yılından itibaren uygulanmakta olan plastik poşet vergisi uygulamasıyla birlikte plastik poşet tüketimi 2022 yılında %65 azalmıştır. Ancak plastik poşet tüketiminde görülen azalışın yanı sıra uygulamada birçok sorunla karşılaşılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de uygulanmakta olan plastik poşet vergi uygulamasında karşılaşılan sorunları politika paydaşları nezdinde ayı ayrı ve derinlemesine ele almak ve tespit edilen sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunmaktadır. Araştırma sürecinde "plastik poşet vergisi uygulaması" genel olarak "politika" şekilde tanımlanacaktır. Bu çalışmada nitel bir araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve Aralık 2021-Şubat 2022 döneminde yarı-yapılandırılmış mülakat yöntemiyle politikanın farklı paydaş gruplarından elde edilen 36 görüşme verisi analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, politikanın poşet tüketimini azaltmada etkili olmasına karşılık bu etkinin market poşetleriyle sınırlı kaldığı; teknik ve bürokratik süreçlerde yaşanan sorunlar nedeniyle politikanın uygulanış amacından uzaklaşıldığı görülmüştür.