Türkiye'de politik konjonktür dalgalanmalarının analizi

Politik süreç ve tercihlerin ekonomik büyüklükler üzerinde istikrarsızlıklar ortaya çıkaran etkilerinin konu edinildiği politik konjonktür dalgalanmaları araştırmaları, siyasetin ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerinin ortaya konulması bakımından önem taşımakta; bu etkilerin ortadan kaldırılıp istikrarlı bir ekonomik yapının inşasına yönelik politika çıkarımlarının yapılmasına olanak sağlamaktadır. Bu çerçevede ekonomide meydana gelen kısa dönemli konjonktürel hareketlerin politik karar, süreç ya da tercihlerin bir sonucu olabileceği fikrinden yola çıkılarak oluşturulan politik konjonktür dalgalanmaları teorisi, yöneticilerin periyodik seçimlerle görev başına getirildiği demokratik bir sistemde politikacılar ile seçmenler arasındaki etkileşimlerin ekonomik sonuçlarına yoğunlaşmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de, çok partili dönem boyunca gerçekleştirilen genel seçimlere bağlı olarak makroekonomik çıktılarda ve politika araçlarında politik konjonktür dalgalanmalarının varlığı araştırılmıştır. 1950-2016 yılları arası verilerle gerçekleştirilen ekonometrik analizde, çok partili dönem boyunca Türkiye'de ortaya çıkan ekonomik krizler, kalkınma stratejisi değişimi ve merkez bankası bağımsızlığı gibi ekonomik gelişmelerin yanı sıra, seçimsel demokrasinin asgari koşullarının bulunup bulunmamasına bağlı olarak dalgalanmaların varlığı ve yönündeki değişimler araştırılmıştır. Analiz bulguları, Türkiye'de çok partili dönem boyunca makroekonomik çıktı ve politika büyüklüklerinde politik konjonktür dalgalanmalarının yaşandığını ortaya koymaktadır. Bu bulgulara, göre makroekonomik çıktı değişkenlerinde politik konjonktür dalgalanmalarının izleri ağırlıklı olarak seçimsel demokrasinin asgari koşullarının sağlandığı yıllarda ve ihracat odaklı büyüme stratejisinin benimsendiği 1980 sonrası dönemde gözlemlenmektedir. Para politikasına gösterge büyüklüklerin analizinden elde edilen bulgular, TCMB yasal bağımsızlığının sağlandığı 2001 yılından önce gerçekleştirilen seçimlere bağlı olarak varlığı saptanan parasal dalgalanmaların bu yıldan sonra ortadan kalktığını, parasal büyüklüklerin manipülasyonunda kullanılan politika araçlarının seçimsel demokrasinin asgari koşullarının varlığı ya da yokluğuna bağlı olarak farklılaştığını ortaya koymaktadır. Analizin maliye politikası araç değişkenleri bakımından bulguları ise gerek toplam bütçe harcamaları ve toplam harcamaları oluşturan alt harcama gruplarında gerekse bütçe dengesinde çok partili dönem boyunca gerçekleştirilen seçimlere bağlı olarak politik konjonktür dalgalanmalarının yaşandığını ortaya koymaktadır.