Türkiye'de sağlık turizmi alanında paydaş analizi: Ankara'da sosyal ağ analizi yaklaşımı uygulaması

Türkiye sağlık turizmi farklı aktörleri içine alan kamu sektörü, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları ile beraber aynı zamanda üniversitelerin de içinde yer aldığı çok aktörlü dinamik yapıda bir sektördür. Paydaş teorisine göre, örgütler arası ilişkilerde paydaşların tanımlaması ve paydaşların birbiriyle olan ilişkileri sektör paydaş analizi açısından büyük önem taşımaktadır. Ankara sağlık turizmi paydaş analizinde sosyal ağ analizi yaklaşımı ile kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve üniversiteler paydaşlarının sağlık turizmindeki rolü ve konumunu belirlemek, paydaşlar arası ilişki/iş birliğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, Ankara sağlık turizmi ağını oluşturan 107 paydaş kurum çalışanından çalışmaya özgü tasarlanan anket aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 22.0, PAJEK ve UCINET 6.0 programlarıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, her paydaşın sahip olduğu derece merkeziliği, arasındalık ve yakındalık SAA ölçüm değerleri hesaplanmış olup; 107 paydaş kurumdan oluşan ağın liderinin T.C Sağlık Bakanlığı olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, ağdaki aktörlerin iş akış düzeneğindeki konumları ve paydaşlar arası ilişki/iş birliği seviyeleri de belirlenmiş olup lider-yıldız, merkezi aktörler, aracılık, kapıcı, yayıncı, izole gibi rollerin hangi aktörler olduğu saptanmıştır. Analiz sonucunda merkezi figürler (aktörler) Sağlık Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Ekonomi Bakanlığı olup lider-yıldız aktör Sağlık Bakanlığı olarak tespit edilmiştir. Ağdaki aracılık (broker) rolünü Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü; kapıcı (gatekeeper) rolünü STK 8; yayıncı (broadcaster) rolünü ise Ankara İl Sağlık Müdürlüğü üstlenmektedir. Buna ek olarak ağdaki en izole aktör ise aracı kuruluş 7 olarak tespit edilmiştir. Ankara sağlık turizm ağında ayrıca kamu sektörü, özel sektör, STK ve üniversitelerin iş akış ilişkileri karşılaştırmalı olarak tespit edilmiş olup sektörel eksiklikler ve ağdaki aksamalar da ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışmanın çıktılarının Türkiye sağlık turizmi hakkında da ipuçları vererek sektöre katkısı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu tez çalışması Türkiye'deki sağlık turizmi paydaşları arasındaki ilişkileri Sosyal Ağ Analizi yaklaşımı ile ilk kez inceleyerek iş birliğinin eksikliğine ve önemine dikkat çekmesi açısından da önemlidir. Tezin tespitlerinin ilgili kuramlara dayandırılarak değerlendirilmesi ile paydaş teorisi, sosyal ağ kuramı ve kaynak bağımlılığı kuramına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Ağ Analizi, Paydaş Analizi, Sağlık Turizmi, Medikal Turizm, Sosyal Ağ Kuramı.