Türkiye'de sektörler itibarıyla imalat sanayi fiyatlama davranışının incelenmesi

Yüksek enflasyon büyüme performansının düşmesine, gelir dağılımının bozulmasına ve refah seviyesinin düşmesine yol açarak ekonomik istikrarsızlık sağladığından dolayı günümüzde özellikle gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerinde yaşadıkları en önemli sorunların başında gelmektedir. Politika kararında her ne kadar toplam enflasyonun özellikleri önemli olsa da, firmaların fiyatlama davranışının ve bu davranışları belirleyen unsurların bilinmesi enflasyon üzerinde belirleyici olan unsurların daha iyi anlaşılması ve ileriye yönelik enflasyon değerlendirmelerinin daha sağlıklı yapılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada Türkiye'deki fiyatlama davranışı ve enflasyon katılığı üç değişik yaklaşımla incelenmiştir. İlk olarak üretici fiyat endeksine ilişkin zaman serileri incelenmiştir. Bu analiz yazında daha standart olsa da, kullanılan veriler para politikasının oluşturulmasında ve performansının izlenmesinde kullanıldığından dolayı oldukça önem taşımaktadır. Para politikasının oluşturulmasında ve uygulanmasında firmaların fiyatlama davranışının temel özellikleri ve belirleyicilerinin anlaşılması da oldukça önemli olduğundan dolayı, ikinci olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından firmalara bir seferlik uygulanan fiyatlandırma anketi sonuçları incelenmiştir. Fiyatlandırma anketiyle fiyatlama davranışı altındaki mantığa ilişkin sayısal sonuçlar elde edilebildiğinden bu analizin diğerlerine göre karşılaştırmalı avantajı bulunmaktadır. Ayrıca, anket analizi zaman serileriyle elde edilen sonuçların onaylanmasına ve fiyatlama teorilerinin test edilmesine imkan sağlamıştır. Üçüncü olarak ise, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından firmalara aylık olarak uygulanan İktisadi Yönelim Anketi'nden elde edilen üretici fiyatlarına ilişkin firma düzeyinde kalitatif veriler incelenmiştir. Firma düzeyinde veriler fiyat değişimlerinin yönü, sıklığı, sektörel farklılıklar, firmalar arası senkronizasyon ve fiyat ayarlamalarında çeşitli şokların etkisine ilişkin bulgular elde etmek için kullanılmıştır. Bu çalışmada her üç yaklaşımla elde edilen sonuçlar, toplam sanayide fiyatlama davranışının ve enflasyon dinamiklerinin daha iyi anlaşılmasına izin verirken, mikro-temelli fiyatlama modelleri için benzersiz bir kaynak oluşturmaktadır.