Türkiye Selçukluları ve Karamanoğulları zamanında Lârende (Karaman)

Lârende (Karaman) şehri Selçuklu akınlarının fethi sonrası Oğuz boylarının iskânı ile Türk-İslâm yurdu haline gelmiştir. Dânişmendli, Türkiye Selçuklu ve Karamanoğulları Beyliği idaresinde kurulan ve geliştirilen idari-sosyal yapı ve doku Osmanlı döneminde de devam ettirilmiştir. Lârende, Karamanoğulları'nın gerek İlhanlılara karşı bağımsızlık savaşında gerekse Osmanlı ilhakına direniş esnasında yağma ve çapul sebebiyle zarar görmüş, şehirde asayiş ve emniyet sekteye uğramıştır. İlhanlı hâkimiyetini asla kabul etmeyen ve bu yönü ile diğer beyliklerden farklı olarak kendilerini Selçuklu varisi olarak gören Karamanoğullarının haklı davalarında merkezi bir şehir olmuştur. Karamanoğulları'nın Memlûkler, Eratnalılar, Timurlular, Karakoyunlular ve Osmanlı Devleti ile geliştirdikleri politikalar yöre ve bölge siyasetini belirlemiştir, iç ve dış politika bu merkezde yönlendirilmiştir. Lârende siyasi gelişmelerin yanı sıra Mevleviliğin doğuşunda ve yaygınlaşmasında etkin bir rol oynamıştır. Mevlâna Celaleddin Rûmî, Karamanlı Nizâmî, Karamanlı Aynî, Hoca Fakih, Şeyh Alâeddin Ali es-Semerkandî, Molla Fenârî gibi isimler şehirde yaşamış ve her açıdan önemli etkileri olmuştur. Karaman koyunu, atları ve tarımsal ürünlerde üzümleri ve buğdayı meşhurdur. Çalışmamızda Osmanlı öncesi Lârende'nin Türk-İslâm yurdu olduğu dönemi bir bütün olarak ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Lârende, Dânişmendliler, Selçuklular, Karamanoğulları