Türkiye'de sendikal hareketlere bir örnek: Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS)

Türkiye'de 1961 Anayasası ile birlikte demokratik açıdan, özgürlükçü bir ortam oluşmuştur. Bu anayasasının getirdiği en önemli özgürlükçü anlayışlardan bir tanesi de Türkiye'de memurlara sendikalaşma hakkı tanıması olmuştur. Söz konusu anayasanın 46. maddesinde memurların sendikalaşma hakkı güvence altına alınmıştır. Buna paralel olarak 1965 tarihli 624 sayılı Devlet Personeli Sendikalar Kanunu yürürlüğe konmuştur. Memurların sendikalaşma hakkı elde ettiği bu tarihte, diğer memur sendikaları gibi, Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS)de kurulmuştur. Türkiye'de memurlara ilk defa verilen bu hak bağlamında kurulan TÖS, Türkiye'de sendikal hareketlere en önemli örneklerden bir tanesidir. Bunun sebebi; TÖS'ün yalnızca mesleki sorunlarla değil aynı zamanda Türkiye'deki önemli sorunlarla da yakından ilgilenmesidir. Bu bağlamda TÖS; Türkiye'de eğitim alanındaki ve ekonomi alanlarındaki sorunların yanı sıra toplumsal sorunlar ve dış etkiler üzerinde de durmuştur. Hem mesleki sorunlarla hem de Türkiye'deki sorunlarla yakından ilgilenen TÖS, bu sorunları gidermek üzere çözüm yolları bulmak ve iktidar sahiplerine seslerini duyurabilmek için önemli eylemlerde bulunmuştur. Bu çalışmada"sivil toplum" olgusunun tarihsel süreç içerisinde gelişimi incelenmiştir. Bu çerçevede sivil toplum kuruluşları (STK)'nın ve bir STK olan sendikaların, tarihsel gelişimi ve demokratik açıdan kazanımları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bilgiler ışığında, Türkiye'de sendikaların, Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet sonrası dönemlerde geçirdiği süreçler de ele alınmıştır. Daha sonra ise, Türkiye'de sendikal hareketlere bir örnek olarak TÖS ele alınmış ve TÖS'ün Türk demokrasisi ve Türk sendikal hareketleri açısından önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Ayrıca sendikaların önemli niteliklerinden birisi olarak "demokratik baskı grubu" niteliğine vurgu yapılmış, TÖS'ün bu niteliği ile birlikte, amaçlarına, fikirlerine ve eylemlerine de yer verilmiştir. TÖS'ün, gerek mesleki gerek Türkiye'deki sorunlara karşılık çözüm yolları araması ve iktidara demokratik açıdan baskı uygulamasından örnekler verilerek, çalışmanın denenceleri ile bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Demokratik baskı ve çıkar grubu olarak ele alınan TÖS'ün; amaçları, fikirleri ve eylemleriyle Türkiye'de sendikal hareketler tarihi açısından önemine vurgu yapılarak bu "Tez Çalışması"nın, literatüre önemli bir katkı sağlaması amaçlanmıştır.