Türkiye`de siyasi partilerin kapatılması rejimi

ÖZET Siyasi partiler demokrasinin vazgeçilmez unsurudur. Bugün modern devlet ve siyasi partiler iç içe geçmiş iki kavram halindedir ve artık siyasi partisiz bir devlet düşünülememektedir. Siyasi partilerin evrensel plandaki bu öneminin yanında, 1982 Anayasası ve 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu ile bu kuruma getirilen statünün, toplumun hemen her kesiminde tartışılıyor olması ve hiçbir demokratik batı ülkesinde rastlanmayacak sayıda siyasi partinin kapatma yaptırımı ile karşılaşmış bulunması, bazı partiler için de kapatma istemli davalara halen Anayasa Mahkemesi'nde bakılmakta olması, konuyu daha önemli kılmaktadır. Bu görüş ve düşüncelerden hareketle, siyasi partilerin ülkemizdeki kapatılma rejiminin inceleneceği bu çalışma, genel bir teorik çizgiden yola çıkarak partilerin hangi çerçeve içinde faaliyet göstereceklerini, bu alanın sınırlarını ve sınır taşlarını ele alacaktır. "Türkiye'de Siyasi Partilerin Kapatılması Rejimi" isimli bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, siyasi parti kavramı, siyasi partilerin önemi, partilerin fonksiyonları, siyasi partilerin tarihsel gelişimi, partilerin kuruluş şartlan, iç düzenleri ve işleyişleri, sona ermeleri incelenmiştir, ikinci bölümde, hukukumuzda siyasi parti yasaklamaları önce Anayasal çerçeve, daha sonra kanuni çerçeve ayrı ayrı ele alınarak, Siyasi Partiler Kanunu ile partilere getirilen ve Anayasa'yı da aşan sınırlamalar ve yasaklamaların daha belirgin bir biçimde gözler önüne serilmesi sağlanmıştır. Son olarak üçüncü bölümde, uygulamadan örneklerle Anayasa Mahkemesi kararlan açısından siyasi partilerin statüleri ve kapatılma şartlan, çeşitli parti kapatma davalan ve Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi'nin Türk Anayasa Mahkemesi'nce kapatılan partilerin yaptıklan başvurular üzerine vermiş olduğu kararlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, 1982 Anayasası ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun parti yasaklan ve partilerin kapatılmasına ilişkin hükümlerinin yeniden düzenlenerek gerçek demokrasilerdeki hukuki çerçeveye getirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda parti yasaklan daraltılmalı ve şiddet eylemlerine başvurmadığı, şiddete teşvik etmediği müddetçe partilerin kapatılmalan mümkün olmamalıdır. XIII