Türkiye'de sosyal harcamalar perspektifinden yoksul yanlısı büyüme analizi

İktisadi büyüme sonucu meydana gelen değer artışı toplumun her kesiminde aynı şekilde hissedilmemektedir. Büyümenin faydalarının yoksullardan ziyade zenginlere gittiği bir büyüme "damlama etkisi" olarak adlandırılmaktadır. Bu süreç gelir dağılımı eşitsizliğini tetiklemekle birlikte yoksulluk sorununun çözülmesinde bir engeldir. Yoksul yanlısı büyüme ise, meydana gelen büyümeden yoksulların daha fazla faydalanmasını ifade etmektedir. 1990'lı yılların başında "kapsayıcı büyüme" ile büyümenin geniş bir tabana yayılması gerektiği söylemleri yoksul yanlısı büyüme literatürüne zemin hazırlamış, 2000'li yıllarda ise yoksul yanlısı büyümeye dair araştırmaların arttığı; çeşitli tanımların ve hesaplama yöntemlerinin geliştirildiği görülmüştür. Yoksul yanlısı büyüme hem yoksulluğun azaldığı hem de gelir eşitsizliğinin düzeldiği arzulanır bir büyüme motifini ifade etmektedir. Bu çalışma Yoksul Yanlısı Büyüme Endeksi, Yoksulluk Eşdeğerli Büyüme Oranı ve Büyüme Yansıma Eğrisi yöntemlerini kullanarak 2007-2018 yılları arası boyunca Türkiye'de ve Türkiye'nin on iki alt bölgesinde yoksul yanlısı büyümeyi ölçmekte ve bununla birlikte yoksullukla mücadelede öne çıkan kamu sosyal harcamaların yoksul yanlısı büyümeye katkısını incelemektedir. Yoksulluk oranlarındaki değişmenin büyüme ve sosyal harcamalar etkisi Panel Veri analizi kullanılarak ortaya konulmuştur. Sonuçlara göre Türkiye 2007 yılında yoksul yanlısı büyürken, 2008-2012 dönemi tam bir istikrarsızlık göstermektedir. 2012-2014 yılları arasında yoksul yanlısı büyüme toparlanmış fakat 2015 ve sonrasında "damlama etkisi" büyüme meydana gelmiştir. Merkezi hükümet tarafından gerçekleştirilen sosyal harcamalarda doğrudan yoksullara giden payın oldukça düşük kaldığı ve harcamaların hedef kitlesine ulaşamadığı görülmüştür. Sonuçlar bölgesel düzeyde farklılaşmakla birlikte yoksul yanlısı büyüme performansının genel anlamda en kötü olduğu bölgelerin TR1 (İstanbul) ve TR2 (Batı Marmara) alt bölgeleri olduğu gözlemlenmiştir.