Türkiye stratoküresindeki rüzgarlar ile toplam elektron içeriği arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında toplam elektron içeriği (TEİ) ile stratoküredeki rüzgar hızı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu ilişkinin jeomanyetik alan ve Güneş parametrelerinin değişimlerine bağlı olarak nasıl etkilendiği de göz önüne alınmıştır. İnceleme, enlem ve boylama bağlı olarak Ankara (39.57o K, 32.53o D), Pozantı (37.03o K, 35.21o D), Samsun (41.20o K, 36.15o D), İstanbul (40.58o K, 29.05o D) ve Erzurum (40.39o K, 40.42o D) istasyonları için yapılmıştır. TEİ ile rüzgar hızı arasındaki ilişki korelasyon ve regresyon analizi kullanılarak 2015 yılı için istatistiksel olarak incelenmiştir. TEİ değerleri mevsimsel olarak değişkenlik gösterdiği için korelasyon analizi ile yapılan incelemede rüzgar hızı ve TEİ verileri ekinoks ve gün dönümü günlerine göre dönemlere ayrılmıştır. Analiz sonucunda korelasyon katsayı değerleri genelde küçük değerler alırken ekinokslarda pozitif, gün dönümlerinde ise negatif değerler aldığı belirlenmiştir. Regresyon analizi Güneş (IMF_Bz ve F10.7) durumu ve jeomanyetik alan (Kp ve Dst) durumu için ayrı ayrı analiz edilmiştir. Jeomanyetik durum için kurulan regresyon modellerinde açıklanabilirlilik oranının Erzurum istasyonu hariç tüm istasyonlarda Güneş durumu için kurulan modellerin açıklanabilirlilik oranından daha büyük olduğu görülmüştür. Pozantı ve İstanbul istasyonlarında rüzgar hızının TEİ üzerindeki etkisi jeomanyetik durumda solar durumdakinden daha küçükken, Ankara, Samsun ve Erzurum istasyonlarında ise daha büyük olduğu belirlenmiştir. TEİ üzerinde rüzgar hızının etkisi jeomanyetik Dst indisinin etkisinden büyük iken, İstanbul istasyonu hariç tüm istasyonlarda Kp indisinden küçüktür. TEİ üzerinde IMF_Bz indisinin etkisi tüm istasyonlarda rüzgar hızının etkisinden büyük olduğu görülmüştür. İyonküre özellikle mezoküre yüksekliklerine kadar alt atmosferden ve meteorolojik süreçlerden baskın bir şekilde etkilendiği bilinmektedir. Bu çalışmamız ile bu etkinin Türkiye atmosferi içinde de var olduğu görülmüştür. Bu nedenle TEİ üzerine yapılacak çalışmalarda stratoküresel rüzgarların da göz önüne alınması daha net sonuçların elde edilmesini sağlayacaktır