Türkiye'de sürdürülebilir mahalle ölçeğinde yürünebilirliğin Walkscore® endeksi ile ölçülebilirliği: Konya örneği

Sürdürülebilir gelişme hedeflerinin sağlanmasında mahalle ölçeği en küçük sosyo-mekansal planlama birimidir. Mahalle ölçeğinde sürdürülebilirliğin en temel göstergesi ise yürünebilirliğin sağlanmasıdır. İmar planları, kentsel tasarım uygulamaları ve kentsel politikalar ile mahallelerde yürünebilirliğin sağlanması, toplum sağlığının iyileştirilmesi, sürdürülebilirlik hedeflerinin başarılması gibi hedefler için büyük önem taşımaktadır. Mahallelerin yürünebilirlik değerlerinin iyileştirilmesi alanında atılması gereken ilk adım, bu konuda objektif değerlendirmeler sağlayacak ölçütlerin geliştirlmesi ve iyiliştirilmesidir. Bu çalışmada, bu bağlamda geliştirilmiş ve tüm dünyada farklı disiplinlerden akademisyenler tarafından kabul görmüş olan iki ana yöntem değerlendirilmiştir. Bu yöntemlerden daha erişilebilir ve farklı disiplinlerden araştırmacıların kullanımına daha elverişli olan WalkScore® Endeksi yöntem ve prensipleri detaylı şekilde incelenmiş ve farklı ülkelerde gerçekleştirilmiş olan doğrulama çalışmaları ele alınmıştır. WalkScore® Endeksi tüm dünyada sürdürülebilir gelişmeyi sağlama kapsamında yürünebilirliği ölçmede kullanılan yaygın bir göstergedir. Ancak ülkeler arası kültürel farklılıklar ile farklı planlama ve tasarım yaklaşımlarından dolayı farklı ülkelerde kullanılabilirliğinin doğrulanması gereklidir. Türkiye'de veya farklı benzer nüfus yoğunluğuna sahip müslüman bir ülkede modelin doğrulama çalışması henüz yapılmamıştır. Bu çalışmada orijinal yönteme sadık kalınarak, manuel olarak, Konya kent merkezinde altı ayrı mahallede 2.295 katılımcı ile kapsamlı bir uygulama gerçekleştirilerek yöntemin Türkiye'de ortaya koyacağı tutarlılık incelenmiştir. Elde edilen veriler WalkScore® İdeksinin Türkiye'de yürünebilirliğin değerlendirilmesinde, özellikle yetişkin kadınlar olmak üzere, tüm nüfus grupları için elverişli bir araç olduğunu ve WalkScore® Endeks verilerinin çok sayıda gösterge ile anlamlı korelasyonlara sahip olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte endeksin tutarlılık derecesi ve tutarlılık gösterdiği kategori sayısının ABD, AB, Avustralya, Japonya ve Kanada'daki uygulamalara göre daha düşük olduğu ve endeksin farklı nüfus grupları ve sosyo-kültürel yapılara göre özelleştirilmesinin gerekli olacağı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Sürdürülebilir Mahalle Tasarımı, Mahalle Ölçeğinde Yürünebilirlik, Sürdürülebilir Kentsel Dönüşüm Yürünebilirlik, WalkScore®