Türkiye Talpa Lınneaus, 1758 (Mammalıa: Sorıcomorpha) türlerinin G ve C bantlama özelliklerinin belirlenmesi

Talpa cinsi 20-22 milyon yıl önce erken Miyosende Asya'da ortaya çıkmış ve yayılmıştır. Günümüzde yaşamakta olan 9 türden 8'i üzerinde yapılan filogenetik analizlerle Talpa europaea, T. caeca, T. romana, T. levantis, T. stankovici ve T. occidentalis türleri doğu türleri grubuna ve T. altaica ile T. caucasica batı türleri grubuna girmekte ve bazalde yer almaktadır. T. davidina bu analizlere dahil edilmediği için hangi gruba dahil olduğu literatürde yer almamaktadır. Bu türlerden 4 tanesi (T. levantis, T. caucasica, T. davidiana ve T. europaea) Türkiye'de yayılış göstermektedir. Köstebek türlerinin morfolojisi toprakaltı yaşama konvergent evrimin bir sonucu olarak birbirlerine çok benzerdir ve morfolojik ayrımları da oldukça zordur. Bu çalışmada Türkiye köstebeklerini kromozom bantlama özelliklerine göre ayırt etmek ve T. davidiana'nın hangi gruba ait olduğunu yorumlamak hedeflenmiştir. Türkiye'de yayılışı bulunan 4 türe ait 14 lokaliteden, 60 (27 erkek, 33 dişi) örnek bu çalışmada değerlendirildi. Örneklerin karyotipleri, G ve C bant özellikleri ortaya konularak farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konuldu. Sonuçlara göre incelen türlerin karyotipleri şöyledir: T. europaea ve T. levantis 2n = 34, NF = 68; T. caucasica 2n = 38, NF = 66; T. davidiana 2n = 34, NF = 66. Talpa cinsinde 9 türün diploid kromozom sayısı 2n= 34, NF = 68 olduğu için atasal formun kromozom sayısının da 2n= 34, NF = 68 olduğu kabul edilmektedir. C bantlama sonuçlarına göre T. europaea'da interstitial heterokromatin varlığı görülmezken, T. levantis ve T. caucasica'da 1 adet; T. davidiana'da ise 2 adet interstitial heterokromatin bölge bulunmaktadır. G bantlama sonuçları türleri ayırmada kullanılacak karakterler sunmamış, ancak T. davidiana'nın 15. kromozom çiftinde delesyon olduğunu; T. caucasica'nın karyotipinde bulunan 2 çift akrosentrik kromozomun robertsonian ayrılması ile T. levantis'in karyotipindeki 2. ve 8. kromozom çiftine karşılık olarak oluştuğunu göstermiştir. Atasal form 2n = 34, NF = 68 ise T. caucasica'nın 2 adet robertsonian fizyon ile (2n = 38, NF = 68) oluşmuş olmalıdır. T. davidiana'nın bir kromozom çiftindeki adet delesyon ile oluştuğu (2n = 34, NF = 66) öngörüldü. Bu sonuçlara göre Türkiye'de yayılış gösteren Talpa türlerinin kromozamal değişiminde Robertsonian fizyon ve delesyon mekanizmalarının etkili olduğu ortaya konuldu. Türlerin karşılaştırılmasında G ve C bantlama sonuçlarından elde edilen 27 karakter kullanılarak PAUP 4.0 programı ile filogenetik ağaç oluşturuldu. Bu ağaç sonucuna göre ise T. europaea ve T. levantis'in batı köstebekleri, T. caucasica ve T. davidiana'nın ise doğu köstebekleri grubunda yer aldıkları, dolayısı ise Türkiye'ye köstebeklerin girişi ve yayılışının hem doğudan, hem de batıdan gerçeklemiş olduğu sonucuna varılmıştır. Karyotip ve kromozom bantlama sonuçları morfolojik ayrımı oldukça tartışmalı ve zor olan Türkiye köstebeklerinin ayrımı için kullanışlı veriler sunmuştur. Bununla birlikte cins üzerindeki taksonomik problemlerin çözümü için türlerin bütün izole populasyonlarını ve dünyadaki 9 türü birlikte değerlendiren geniş kapsamlı bir moleküler çalışma gerekli görülmektedir.