Türkiye'de temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ve durdurulması rejimi

Yüksek lisans tez konusu olarak "Türkiye'de Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlandırılması ve Durdurulması Rejimi" konusunun seçilmiş olmasının temel amacı, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ve durdurulması konusuyla ilgili olarak gerek doktrindeki farklı yaklaşımlar gerekse de ilgili anayasal ve yasal hükümler bağlamında inceleme yapmaktır. Temel hak ve özgürlükler anayasa kapsamında teminat altına alınan ve devlet eliyle kolay bir şekilde kaldırılamayan hak ve özgürlüklerdir. Sınırsız özgürlük anarşi doğuracağı için bir toplumda hiçbir zaman sınırsız özgürlük söz konusu değildir. Bu itibarla özgürlüklerin var olabilmesi, sınırlarının belirlenmesine, kullanılma yöntemlerinin gösterilmesine, detaylı kurallarla çerçevelenmesine, yani düzenleme altına alınmalarına bağlıdır. 1982 Anayasasının 13. maddesine göre kanunla sınırlama yapılması, temel hak ve özgürlüklerin özlerine dokunulmaması ve yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlama yapılması temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin anayasal koşulları oluşturmaktadır. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimini düzenleyen Anayasanın 13. maddesinin ilk cümlesinde temel hak ve hürriyetlerin sınırlama şartlarına yer verilmiş, ancak ikinci cümlesinde yer alan hükümle sınırlamanın sınırları çizilmiştir. Buna göre söz konusu sınırlamaların, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaması gerekmektedir. Anayasanın 15. ve 119. maddelerinde ise olağanüstü hal yönetimi rejiminde temel hak ve özgürlüklerin durdurulmasına açıkça işaret edilmiştir. 15. maddenin ilk fıkrasında savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde temel hak ve özgürlüklerin kısmen veya tamamen durdurulabileceği veya Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabileceği düzenlenmiştir. Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınırken; savaş hali sırasında meydana gelen ölümler dışında kişinin yaşam hakkına, maddi ve manevi bütünlüğüne dokunulmayacağı, kimseye dini, duygu ve düşüncelerini açıklamaya zorlanamayacağı ve bunlardan dolayı suçlanamayacağı, masumiyet ilkesinin ihlal edilmeyeceği ve suç ve cezaların geriye yürümeyeceği gibi kısıtlamalar getirilmiştir.