Türkiye'de üç farklı iklim bölgesinde seraların iklimlendirilmesinde kullanılan bazı teknik parameterlerin belirlenmesi

Seralar elverişsiz iklim koşullarına sahip veya mevcut alan ve kaynak eksikliği olan yerlerde yıl boyunca tarımsal üretim için esnek bir çözüm sunarlar. Bitki gelişim gereksinimlerinin doğru bir şekilde anlaşılması, daha uygun maliyetli ve rekabetçi çıktılar için uyarlanabilir kontrol stratejilerinin oluşturulmasına yardımcı olabilir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de TS 825 standartlarına göre farklı iklim bölgelerinde kurulacak yüksek teknolojili seralarda yapılacak iklimlendirme için gerekli parametrelerin belirlenmesidir. Çalışmada geliştirilen programlar yardımıyla psikrometrik eşitliklere dayanan hesaplamalar yapılmış ve seralarda yapılacak ısıtma, havalandırma ve soğutma için gerekli parametreler hesaplanmıştır. Soğuk dönemlerde seralarda sıcaklığın gece/gündüz minimum 16/20°C'de tutulmak istenmesi durumda I. bölge için gerekli ısı gücü 65 – 95 W m-2, II. bölge için 100 – 110 W m-2 ve III. bölge için 160 – 180 W m-2 olarak belirlenmiştir. Artan enerji fiyatları nedeniyle ısıtılan seralarda mutlaka ısı koruma önlemlerinin alınması gereklidir. Seralarda ısı perdelerinin iyi yalıtılması durumunda tasarruf edilen ısı, perde üreticisi firmaların belirlediği değerlere yaklaşırken, yalıtımı kötü olan perdelerde %9'a kadar düşmektedir. Bunun yanında ılıman iklim bölgelerinde sera sıcaklığının günlük toplam sıcaklığa göre denetlenmesi önemli miktarda ısı tasarrufu sağlamaktadır. Seralarda sıcak dönemlerde en ucuz iklimlendirme önlemi doğal havalandırmadır. İyi bir havalandırma için seranın çatısında taban alanın %24'ü kadar bir açıklık gereklidir. Ancak serada böcek tülleri kullanılması durumunda bu açıklık oranı yeterli olamamaktadır. Böcek tülünün kullanıldığı serada yeterli bir havalandırma için bu oran en az %40 olmalıdır. Bunun yanında seralarda havalandırma ile birlikte gölgelemenin yapılması sıcaklığın düzenlenmesinde daha etkili olmaktadır. Dış sıcaklığın 27°C'nin üzerine yükseldiği durumlarda seralarda evaporatif soğutmanın yapılması zorunlu hale gelmektedir. Ancak seralarda yapılan evaporatif soğutmanın etkinliği dış hava nemine ve kullanılan sisteme bağlı olarak değişmektedir. Yapılan çalışmada TS 825 standartlarına göre I. bölgede evaporatif soğutmanın yüksek nem nedeniyle bitkiler için gerekli olan konforlu ortamı sağlamak için yeterli olmadığı belirlenmiştir. II. bölgede bulunan Şanlıurfa'da düşük nem nedeniyle evaporatif soğutma daha etkili olabilmektedir. III. bölgede dış hava sıcaklığının aşırı yükselmemesi nedeniyle serada kısa aralıklarla yapılacak sisleme ile üretimin devamı sağlanabilmektedir. Anahtar kelime: Sera, Isıtma, Havalandırma, Soğutma