Türkiye'de ulaşım araçları yan sanayi işletmelerinin uluslararası tedarik ilişkileri üzerine bir analiz

Küresel pazarlardaki yoğun rekabet baskısı işletmeleri kaliteyi iyileştirmek ve yüksek teknolojiye ulaşmak ile birlikte uzun dönemde maliyetleri düşürmek için küresel boyutta yeni tedarik kaynakları aramaya ve seçmeye zorlamaktadır. Diğer taraftan, tedarikçilerin ve tedarikçi ilişkilerinin işletme performansı ve rekabetçiliğine etkisinin anlaşılması işletmeleri uzun dönemli tedarik stratejileri ve ilişkileri geliştirmeye yönlendirmektedir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar bu konular üzerine oldukça fazla odaklanırken, alıcıların uluslararası tedarik stratejilerinin tedarikçi performansına, yeteneklerine ve yenilikçiliğine etkileri çok az bilinmektedir.Bu çalışmanın amacı, tedarikçilerin bakış açısıyla; (1) Türkiye'deki ulaşım araçları yan sanayi işletmeleri ile yabancı alıcıları arasındaki ilişki yapısını ortaya çıkarmak, (2) yabancı alıcıların tedarikçi değerlendirme ve seçimi, tedarikçi yönetimi ve geliştirme ile tedarikçi işbirliği stratejilerinin Türk tedarikçiler tarafından nasıl algılandığını ve yabancı alıcıların tedarik stratejilerinin tedarikçi performansına ve yenilikçiliğine etkilerini araştırmaktır.Bu çalışmaya göre; uluslararası tedarikçi olarak Türkiye'deki ulaşım araçları yan sanayi işletmeleri bazı ürünler ve alıcılar için kademe tipi yapılanma içerisinde iken, diğerleri için kademe tipi yapılanmanın dışında da yer alabilmektedir. Yabancı alıcıların tedarik stratejileri içerisinde tedarikçi değerlendirme ve seçimi uluslararası tedarik ilişkilerinde en önemli ve etkili boyut olarak tedarikçi işletmeler tarafından algılanmaktadır. Tedarikçi bakış açısıyla, bu çalışma uzun dönemli tedarik ilişkileri için uluslararası tedarikçi seçiminde kalite, teslimat, fiyat, sadakat ve güven en önemli boyutlar olduğunu ortaya koymakta ve doğrulamaktadır. Çoklu regresyona dayanan bu ampirik araştırmanın sonucu; yabancı alıcıların tedarikçi değerlendirme ve seçimi, tedarikçi yönetimi ve geliştirme, tedarikçi işbirliği stratejilerinin uzun dönemde tedarikçinin finansal olmayan performansını, teknik performansını ve finansal performansını olumlu yönde etkilemekte; tedarikçinin teknik ve finansal performansındaki iyileşmeler ile tedarikçi yenilikçiliği arasında olumlu yönde ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Endüstriyel Pazarlama, Türk Yan Sanayi İşletmeleri, Stratejik Tedarik, Uluslararası Tedarikçi İlişkileri, Tedarikçi Seçimi, Tedarikçi Geliştirme, İşbirliği, Performans, Yenilikçilik