Türkiye'de vergi reformu bağlamında gelir vergisi tabanının genişletilmesi: Karşılaştırmalı bir inceleme ve politika seçeneklerinin değerlendirilmesi

Türk Vergi Sistemi'nde son yıllarda yürütülen vergi reformu tartışmalarında, reformun temel hedeflerinden biri olan vergi tabanının genişletilmesi sürekli ön plana çıkmaktadır. Bu tezde vergi tabanının genişletilmesi konusu, gelir vergisi bağlamında ayrıntılı olarak incelenmiş, konuya teorik ve uygulamalı düzeyde yeni ve farklı önerilerle katkı sunulması amaçlanmıştır. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, vergi reformu ve reformun amaçları çerçevesinde gelir vergisi tabanının genişletilmesine ilişkin literatür taramasının bulguları, kuramsal çerçevede yeni ve özgün tanımlamalarla birlikte sunulmuştur. İkinci bölümde, farklı ülkelerde gelir vergisi tabanını genişletmeye yönelik vergi reformları ile Türkiye'de gelir vergisi tabanını etkileyen reform ve düzenlemeler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve Türkiye'deki gelir vergisi tabanının genel görünümü ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, Türk Vergi Sistemi'nde gelir vergisi tabanını genişletmeye yönelik gerekçeli öneriler geliştirilmiş, ayrıca kayıt dışı gelir getirici faaliyette bulunma ve vergi kaçırma ihtimali bulunan riskli mükelleflerin tespitinde yapay zekâ algoritmalarının kullanımına ilişkin bulgular tartışılmıştır. Araştırmalar sonucunda gelir vergisi tabanını genişletmeye yönelik vergi reformu gerçekleştiren ülkelerin uygulamalarının Türk Vergi Sistemi'ne uyarlanabilir yönleri karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Uygulama deneyimi ve araştırma bulguları doğrultusunda gerekçeli öneriler sunulmuş; ayrıca bazı yapay zekâ/makine öğrenmesi algoritmalarının kullanımının, vergi kaçırma ihtimali olan riskli mükelleflerin tespitinde yüksek doğruluk oranlarıyla uygulanabilir olduğu ortaya konulmuştur.