Türkiye'de yataklı tedavi kurumları kapasite kullanımlarının sıralı lojistik regresyon analizi

Kalitatif tepki modellerinden biri olan ve cevap değişkeninin kategorilerine maksimum olasılıklar veren lojistik regresyon modelinin tahmini belirli varsayımları gerektirir. Bu varsayımlara dayalı olarak cevap değişkeninin kategorik sıralı olduğu durumlarda tahmin edilen sıralı lojistik regresyon modelinin test istatistiğine uygun olması durumunda söz konusu model tepkisel ölçümlerde kullanılabilir. Bu çalışmada, T.C.Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları 2005 istatistik yıllığı verilerinden faydalanmıştır. Söz konusu verilerden, yataklı tedavi kurumlarının yatak kapasite kullanım oranları düşük-orta-yüksek şeklinde kategorilendirilerek düşük kapasite kullanım oranlı hastanelerin orta ve yüksek kapasite kullanım oranlı hastanelere olan tepkileri incelenmiştir. Benzer şekilde, hastanelerde, yatak sayıları bakımından da küçük-orta-büyük şeklinde gruplandırılarak, küçük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlerin orta ve büyük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlere olan tepkileri tahmin edilmiştir. Hastanelerin bağlı bulundukları kurumsal statüleri bakımından da ele alınarak özel hastanelerde verilen hizmetlerin kamu ve eğitim-araştırma hastanelerine verilen hizmetlere olan tepkileri analiz edilmiştir. Sözü edilen kategori tahmini fonksiyonu için sürekli açıklayıcı değişkenler olarak yatak sayısı, pratisyen doktor sayısı, uzman doktor sayısı, poliklinik sayısı, yatan hasta sayısı, yatılan gün sayısı ve kesikli değişken olarak kapasite kullanım oranı, yatak sayıları bakımından hastane büyüklüğü, bağlı bulundukları kurumlar itibariyle hastane statüsü alınmış olup, bunlardan içsel açıklayıcı değişken değerleri elde edilmiştir. Bu değerlerden kategoriler esas alınarak sıralı lojistik regresyon modeli kurulmuştur. Bu kavramsal modelin orta ve yüksek düzeyden oluşan kategori logitlerinden hareketle modelin sonuçları tahmin ve test edilmiştir. Kurulan modellerin değerlendirilmesiyle küçük düzeyli hastanelerde verilen hizmetlerin üst düzey kategorideki hastanelerde verilen hizmetlere olan olasılıkların söz konusu modellerin logit değerleriyle belirlenmiştir.