Türkiye'de yetişen Artemisia taurica Willd. (Asteraceae) populasyonlarının bazı moleküler belirteçler kullanılarak filogenetik yönden araştırılması

Türkiye'de Yetişen Artemisia taurica Willd. (Asteraceae) Populasyonlarının Bazı Moleküler Belirteçler Kullanılarak Filogenetik Yönden Araştırılması Kloroplast DNA'sının kodlanmayan trnT-trnL3' bölgesinin dizilerindeki mutasyonlarından kaynaklanan baz polimorfizminin saptanması ve aralarındaki filogenetik ve akrabalık ilişkilerinin bulunması amacıyla Türkiye'nin 22 farklı populasyonundan toplanmış olan A. taurica Willd. türüne ait 54 birey çalışıldı. Morfolojik karakterler açısından biribirlerine yakın olan A. taurica Willd., A. spicigera K. Koch ve A. fragrans Willd. türlerinin bireyleri arasındaki filogenetik ve akrabalık ilişkilerini moleküler verilere dayanarak açıklayabilmek için tezin kapsamı genişletildi ve çalışmaya ikinci bir aşama eklendi. İkinci aşama kapsamında, A. taurica, A. spicigera ve A. fragrans türlerine ait 19 birey çalışıldı. Çalışılan bireylerin yapraklarından CTAB yöntemi ile DNA izole edildi, izole edilen genomik DNA üzerinden trnT - trnL3' bölgesinin trna ve trnd primerleri kullanılarak PCR'da çoğaltılmıştır. Elde edilen veriler Mega 7.1 programı ile değerlendirilip "Maksimum Likelihood " yöntemi kullanılarak filogenetik ağaçlar hazırlandı. Çalışılan örneklerin trnT - trnL3' bölgesinin baz dizilerine dayanılarak iki farklı filogenetik ağaç çizildi; bunlardan birisi tezin ilk aşamasında çalışılan A. taurica türünün 54 bireyinin, diğeri ise birinci ve ikinci aşamada çalışılan A. taurica, A. spicigera ve A. fragrans türlerinin 73 bireyinin filogenetik ağacıdır. Her iki filogenetik ağacın çiziminde dış grup olarak Haplocarpha scaposa Harv. (Asteraceae) türü bireyinin trnT-trnL3' bölgesinin baz dizilimi kullanıldı. Kloroplast DNA'sının trnT - trnL3' bölgesinin baz dizilimi açısından Türkiye'nin 22 farklı bölgesindeki populasyonlardan toplanmış olan A. taurica türüne ait 54 birey arasında önemli farkların bulunmadığı, bu populasyonlar arasında genetik bir izolasyonun olmadığı ve gen akışının devam ettiği tespit edildi. A. taurica türünün Zernek barajı (Van) populasyonu örneklerinde görülen morfolojik farklılıkların ekolojik şartlara uyumdan ve ploidi seviyesinden kaynaklandığı tespit edildi. Bu sebeplerden dolayı, A. taurica türünün Zernek barajı (Van) populasyonun taksonomik olarak yeni bir varyete yapılması önerildi. A. taurica türü ile A. spicigera ve A. fragrans türleri arasında gen akışını engelleyen bir izolasyon mekanizmasının bulunduğu kanıtlandı. Bu üç türün (A. taurica, A. spicigera and A. fragrans) monofiletik olduğu saptandı. Morfolojik özelliklere dayandırılarak yapılan Artemisia L. cinsi revizyon araştırmasında A. spicigera ve A. fragrans türlerinin yakın olduğu görüşü, A. spicigera ve A. fragrans türlerinin kloroplast DNA'sının kodlanmayan trnT-trnL3' bölgesinin dizilerindeki baz dizilimi açısından da teyit edildi. A. spicigera ve A. fragrans türleri arasında gen akışını engelleyen tam bir genetik izolasyon mekanizmasının bulunmadığı saptandı. Bu sebeplerden dolayı, A. spicigera ve A. fragrans türlerinin taksonomik olarak aynı tür (öncelik kuralına göre A. fragrans türü) altında varyete seviyesine indirgenmesi gerektiği önerildi. Anahtar Kelimeler : Artemisia L. Artemisia taurica Willd., Artemisia spicigera K. Koch, Artemisia fragrans Willd., Kloroplast DNA'sı, cpDNA, filogenetik ilişkiler, PCR, trnT-trnL3'