Türkiye'de yetişen Rosa micrantha, Rosa pisiformis, Rosa phoenicia ve Rosa pulverulenta türlerinin bazı biyolojik aktivitelerinin incelenmesi

Türkiyede Rosa cinsi 26 tür ile temsil edilmekte ve bu türlerden bazıları halk tarafından diyare, dispepsi, nefrit, soğuk algınlığı, öksürük, bronşit, diabet tedavisinde ve tonik, ekspektoran, mide ağrılarına karşı, diüretik olarak kullanılmaktadır. Anabilim Dalımızda in vitro olarak yapılan çalışmalarda, Rosa agrestis, Rosa sempervirens ve Rosa horrida'dan hazırlanan yaprak ekstrelerinin faydalı etkileri, fenol ve flavonoit bileşiklerin antioksidan etkilerinden ileri geldiği bildirilmiştir. Fitokimyasal analizler, Rosa türlerinin yapraklarında fitobileşiklerin major kısmını oluşturan rutin, kemferol, kersetin ve ellajik asid gibi flavonoidlerin varlığını göstermişlerdir. Rosa türlerinin yaprakları üzerindeki çalışmalarımızın bir devamı olan bu çalışmada, Rosa micrantha, Rosa pisiformis, Rosa phoenicia ve Rosa pulverulenta türlerinden hazırlanan metanolik ekstrelerin total fenol bileşikleri ile antioksidan, asetilkolinesteraz (AChE), butirilkolinesteraz (BuChE) ve anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) üzerinde inhibe edici etkileri incelenerek Alzheimer hastalığı ve hipertansiyon tedavisinde terapötik ajan olarak kullanılma potansiyellerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İncelenen ekstrelerinin her birinin güçlü AChE, BuChE ve ACE inhibitör etkisi ile antioksidan olarak yüksek indirgeyici güce sahip olduğu, DPPH·, ABTS·+ ve superoksid radikallerini giderdiği, lipid peroksidasyonunu inhibe ettiği belirlenmiştir. Enzim kinetiği çalışmalarında ellajik asid, kemferol ve kersetinin AChE ve BuChE'ı geri dönüşümlü olarak nonkompetatif şekilde inhibe ettikleri belirlenmiştir. Sonuçlar, incelenen Rosa türlerinin yaprakları farklı farmasötik kullanımı olan yeni ilaçların geliştirilmesinde yüksek potansiyele sahip oldukları göstermektedir. Anahtar kelimeler: Rosa türleri, yapraklar, fenolik bileşikler, antioksidan, antikolinerjik, anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibisyonu