Türkiye'de yetiştirilen ketencik bitkisinin [Camelina Sativa (L.) Crantz] antioksidan, antimikrobiyal, antifungal, antibiyofilm özelliklerinin ve tohum morfolojisinin araştırılması

Ketencik (Camelina sativa L. Crantz), Brassicaceae familyası içinde yer alan ve yaygın olarak bilinen 7 Camelina türünden birisi olup, Camelina cinsi içinde ekonomik önemi olan tek türdür. Camelina sativa, Türkiye'de zorlu alanları değerlendirebilmek için alternatif olabilecek bir yağ bitkisidir. Camelina sativa uzun yıllardır Avrupa'da yağ kaynağı olarak ve çiftlik hayvanlarında da yem olarak kullanılmasının yanı sıra; yağ (%28-45) içeriğinden ötürü biyodizel kaynağı olarak da son yıllarda popülaritesini artırmıştır. Ayrıca ketencik bitkisinin üretmiş olduğu fitokimyasal maddeler birçok hastalık ve zararlılara karşı bitkinin dayanıklı olmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada Camelina sativa L. Crantz (ketencik)'ın tohumundan elde edilen yağ ekstraktlarının, disk difüzyon metodu kullanılarak antimikrobiyal ve antibiyofilm aktiviteleri Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus, Proteus vulgaris, Escherichia coli CFAI, Serratia marrescens, Staphylococcus epidermidis, Alfa Streptococcus haemolyticus, Enterococcus faecium, Pseudomonas aeruginosa, Listeria monocytogenes, Enterococcus durans, Salmonella kentucky, Enterobacter aerogenes, Salmonella infantis, Pseudomonas fluorescens, Enterococcus faecalis, Listeria innocua, Salmonella enteritidis, Salmonella typhimurium, Bacillus subtilis bakterileri ve Candida albicans mantarı üzerinde test edildi. Ayrıca, antimikrobiyal aktivitelerini belirlemek amacıyla kullanılan disk difüzyon yöntemi, minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) ve minimum bakteriyosidal konsantrasyonu (MBK) yöntemleri ile desteklendi. Bitki ekstrelerinin biyofilm oluşumunu engelleme (antibiyofilm) aktivitelerinin değerlendirmesinde kristal viyole bağlanma metodu kullanıldı. Tohum yağı ekstraktlarının antioksidan aktivitelerini incelemek için DPPH (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) radikali giderme metodu kullanıldı. Ayrıca ketencik tohumunun morfoloji özelliklerinin belirlenmesi amacıyla stereo mikroskop ve taramalı elektron mikroskop (SEM) kullanıldı. Sonuç olarak, antimikrobiyal aktivitenin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmada Tohum yağı ekstraktlarına karşı en duyarlı bakterinin Staphylococcus epidermidis olduğu belirlendi. Ketencik tohum yağı ekstraktlarının genel olarak bakterilerden Enterobacter aerogenes, mantar türü olarak ise Candida albicans üzerinde çok az etkili olduğu hatta bazı konsantrasyonlarda zon çaplarının olmadığı belirlendi. Antioksidan çalışmasında tohumdan elde edilen yağdan hazırlanan farklı konsantrasyonlardaki ekstrelerin sonuçları standart madde ile kıyaslandığında; yağ ekstrelerinin yüksek aktiviteye sahip olmadıkları görüldü. Ayrıca tohum yağı ektraktının 40 µl/ml konsantrasyonun diğer konsantrasyonlara göre daha yüksek antioksidan etki gösterdiği belirlendi. Camelina sativa tohum yağı ekstraktları Salmonella infantis'e karşı en yüksek antibiyofilm aktivitesini göstermiş olup 80 µl/ml konsantrasyonda biyofilm oluşumunu %47,45 oranında inhibe ettiği gözlendi. Tohum yağı ekstraktının konsantrasyonlarından hiçbirinin Bacillus subtilis mikroorganizmasına karşı antibiyofilm aktivite göstermediği belirlendi.