Türkiye'de yetiştirilen pelemir bitkisinin [Cephalaria syriaca (L.)] antioksidan, antimikrobiyal, antifungal, antibiyofilm özelliklerinin ve tohum morfolojisinin araştırılması

Dipsacaceae familyasında yer alan Cephalaria cinsi üzerinde yapılan fitokimyasal araştırmalar sayesinde, yüzyıllardır geleneksel tıpta kullanılan birçok bileşiği içerdiği görülmektedir. Farklı yağ asitlerini bulundurduğundan dolayı ekonomik ve tıbbi öneme de sahiptir. Anadolu'da yaygın olarak bulunan Cephalaria syriaca L. içerisinde bulundurduğu yağ asitlerinden dolayı genellikle endüstride kullanılmaktadır. Bunun yanında buğday katkı maddesi olarak da kullanılmaktadır. Bu çalışmada Cephalaria syriaca L. (pelemir)'nin tohumundan elde edilen yağ ekstraktlarının Dimetil Sülfoksit (DMSO)'de çözündürülmüş farklı konsantrasyonlarının, antibakteriyel, antifungal, antibiyofilm ve antioksidan aktivitelerine bakıldı. Ayrıca pelemirin tohum morfolojisi de incelendi. Antibakteriyel çalışmada Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Proteus vulgaris, Escherichia coli CFAI, Serratia marrescer, Staphylococcus epidermidis DSMZ 20044, alfa Streptococcus haemolyticus (S. pyogenes), Enterococcus faecium, Pseudomonas aeruginosa DSMZ 50071, Listeria monocytogenes, Enterococcus durans, Salmonella kentucky, Enterobacter aerogenes ATCC 13048, Salmonella infantis, Pseudomonas fluorescens, Enterococcus faecalis ATCC 29212, Listeria innocua, Salmonella enteritidis ATCC 13075, Salmonella typhimurium, Bacillus subtilis bakterileri kullanılarak disk difüzyon, minimum inhibisyon konsantrasyonu (MİK) ve minimum bakterisidal konsantrasyonu (MBK) yöntemleriyle test edildi. Antifungal çalışmada Candida albicans mantarı disk difüzyon yöntemiyle test edildi. Çalışmada kullanılan bakteriler üzerinde antibiyofilm (biyofilm oluşumunu engelleme) aktivitesi test edildi. Tohum yağı ekstraktlarının antioksidan aktivitelerini incelemek için DPPH (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) radikali süpürme yöntemi kullanıldı. Tohum morfolojisi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla stereo mikroskop ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanıldı. Sonuç olarak antimikrobiyal çalışmasında pelemir tohum yağının ekstraktlarına karşı en duyarlı bakteri Staphylococcus epidermidis olduğu belirlendi. Pelemir tohum yağı ekstraktlarının genel olarak Salmonella typhimurium bakterisine ve Candida albicans mantarına karşı çok az etki gösterirken bazı konsantrasyonlarda inhibisyon çaplarının olmadığı gözlendi. Antioksidan çalışmasında tohum yağı ekstraktlarının sonuçları standart madde ile kıyaslandı ve bitki ekstraktlarının yüksek aktiviteye sahip olmadıkları görüldü. En yüksek antibiyofilm aktivite Proteus vulgaris bakterisine karşı 35 μl/ml konsantrasyonunda %39,94 ± 9,25 oranında görüldü.