Türkiye'de yönetim kültürü ve mahalli idarelerin gelişimine etkisi

ÖZET Kültürel unsurlar ve yapılar, etkileşimli olarak birbirini zamanla dönüştürebilen görünümündedir. Bu dönüşüm sürecinde her aşamanın kendine özgü ayırdedici nitelikleri bulunmaktadır. Türkiye'de yönetim kültürünün gelişme sürecinde Osmanlı devleti, toplumsal gereksinmeleri karşılamaya yönelik işlevlerini yerine getirirken, yönetme tarza ve örgütlenme biçimi ile genel yönetsel karakterim ortaya koymuştur. Tanzimat'tan önceki yönetsel karakter, devletin merkezî birliği anlayışına dayanmaktadır. Bunun görünümü olarak adem-i merkeziyete (decentralization) yol ayan gelişmelere merkezin gücünde bir zaaf olarak bakılmıştır. Adem-i merkeziyete yönelik uygulamalardan merkezi güçlendirmek ivin yararlanılmıştır. Yerel yönetimlerin yasallaşarak resmi bir statüye sahip Olabilmeleri Tanzimat' döneminde mümkün olabilmiştir. Bu dönemde; dış dünyaya açılrna, malî merkeziyetçiliğin'' yerleştir ilmesi gereği, dış devletlerin yaptıkları baskılar ve ayrıca girişilen reformların halka benimsetilmesi ihtiyacı yerel yönetim kurumlarının oluşturulmasının altında yatan nedenlerdir; Tanzimat dönemi, modem anlamda merkeziyetçiliğin esas alındığı ve kuramlarının oluşturulduğu bunun yanında modern yerel yönetim kurumlarının da tohumlarının atıldığı bir dönem olarak târihe geçmiştir. Türkiye Cumhuriyetine de bu anlayış miras kalmıştır. Devletin örgütlenmesi ve ideolojik karakterinde merkeziyetçilik görülmektedir. Ekonomik ve sosyal icraatlardaki merkeziyetçi anlayışta, hizmetlerin iyi işlemesine yönelik teknik nedenlerden çok, siyasal nedenler etkili olmuştur. Yerel yönetimlerin güçlendirilmesine, sivil oluşumlara ve yetki devrine sıcak bakılmamıştır. IX