Turunçgillerde melezleme yoluyla elde edilen bireylerde uygun embriyo kurtarma aşamasının ve melez bireylerin ploidi seviyesinin belirlenmesi

Çalışma, diploid poliembriyonik turunçgillerden melezleme yoluyla yeni anaç genotiplerin elde edilmesi amacıyla, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nde 2015-2019 yıllarında yürütülmüştür. Bu amaçla, Yerli Turunç (YT) ve Yerli Mandarin (YM) çeşitleri Troyer Sitranjı (TS) ile; King Mandarini (KM) ise Carrizo Sitranjı (CS) ile melezlenmiştir. Embriyolar tozlamadan 110, 120 ve 130 gün sonra alınarak MT (1.5 mg/l GA3, 50 g/l sukroz, 25 mg/l adenine sülfat, 500 mg/l malt ekstrakt) besi ortamında çimlendirilmiştir. Çimlenme oranları (YT x TS; % 95.15, YM x TS; % 96.25, KM x CS; % 95.23) tozlamadan sonraki 120. günde en yüksek bulunmuştur. Çimlenen embriyolar MS besi ortamında alt kültüre alındıktan sonra tüm kombinasyonlar için en yüksek üç yapraklılık oranı (YT x TS; % 17.40, YM x TS; % 11.11, KM x CS; % 6.17) 110. gün embriyolarından alınmıştır. Çöğürlerde hayatta kalma oranları; alt kültür (% 72.13 - % 90.28), şaşırtma (% 57.14 - % 85.87) ve seraya aktarma (% 40.17 - % 64.71) sonrasında belirlenmiş ve 335 birey elde edilmiştir. Bütün kombinasyonlarda en yüksek hayatta kalma oranı 110. günde gerçekleşmiştir. Seradaki melezlerde 1 yıl boyunca yapılan bitki boyu ve gövde çapı ölçümlerinde gelişmenin genel olarak doğrusal olduğu belirlenmiştir. Morfolojik olarak farklı ve üç yapraklı bireyler hariç, genel yaprak özelliklerinin ana ebeveyne benzer olduğu gözlemlenmiştir. Flow sitometri ile yapılan ploidi analizinde, 198 bireyin çekirdek DNA içerikleri 0.78 pg/2C ile 0.93 pg/2C arasında bulunmuş ve diploid oldukları belirlenmiştir. YM x TS (120. gün) melezlerinden bir genotipin ise 1.16 pg/2C çekirdek DNA içeriği ile triploid olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Citrus, Poncirus, Anaç, Embriyo kurtarma, Poliploidi