Uçak bakım işletmelerinde emniyet davranışını etkileyen kirli düzine unsurlarının değerlendirilmesi

Bu tez, uçak bakım işletmelerinde emniyet davranışını etkileyen kirli düzine unsurlarının belirlenmesini amaçlamaktadır. İletişim, baskı, yorgunluk, stres, norm, alışkanlık, dikkat dağınıklığı, takım çalışması, kaynak ve bilgi eksikliği, özgüven ve farkındalık eksikliği gibi bilinen kirli düzine unsurları uçak bakım sektöründe oldukça etkili olmaktadır. Bu unsurlardan dolayı yapılan eksik ve hatalı bakımlar çeşitli kazalara neden olmaktadır. Bu sebeple kirli düzine unsurlarının tespit edilmesi ve yaşanan kazalardan ders çıkarılarak kirli düzine unsurlarını da kapsayan önlemlerin (örneğin insan faktörü eğitiminin detaylı verilmesi gibi) alınması, uçak bakım işletmeleri ve havacılık sektörü açısından büyük önem arz etmektedir. Yapılan analizler sonucu belirlenen emniyetsiz davranışlara neden olan kirli düzine unsurlarının bilinçli bir şekilde bilinmesi uçak bakım personelinin farkındalığını daha da arttıracaktır. Bu tez kapsamında yaptığımız analiz çalışmasında anket yönteminin kullanılması ile doğrudan uçakla ilgili farklı bakım işletmelerinde çalışan 284 personelden veriler alınıp istatiksel analizler yapılmıştır. Verileri aldığımız bakım personelinin yarısından çoğu bu sektörde 16 yıl ve üzeri tecrübeye sahip olmaktadırlar. En küçük kareler yapısal eşitlik modeli (PLS-SEM) kullanılarak yaptığımız çalışmada doğrudan en etkili olan kirli düzine unsurunun bilgi eksikliği olduğu, dolaylı etkinin ise özgüven eksiği olduğu ortaya çıkmıştır ve dolaylı etkide aracı etkisi olan psikososyal emniyet iklimi de doğrudan emniyet davranışını etkilemektedir. Bu durum literatürde de geçmekte olup yapılan analizlerle de doğrulanmıştır. Emniyet davranışını doğrudan etkileyen diğer unsurlar norm, kaynak ve yorgunluk, dolaylı etkileyen unsurlar ise baskı, kaynak, iletişim ve yorgunluk olmaktadır.