Üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler

Lojistik sektörü gerek dünyada gerekse Türkiye'de toplam hizmet ihracatındaki payını her geçen gün arttırmakta, hizmet sektörleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Buna bağlı olarak lojistik hizmet ihracatının gelişmesi ve bu sektörün önündeki engellerin belirlenmesi ile ilgili yapılacak çalışmalar önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın konusu Türkiye'de faaliyet gösteren üçüncü parti lojistik (3PL) işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Bu çalışma ile Türkiye'de faaliyet gösteren üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma süreçleri incelenerek, bu işletmelerin uluslararası pazarlara giriş şekli ve hizmet ihracatı ile ilgili operasyonel ve yönetimsel kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın diğer amacı ise çalışma süresince elde edilen birincil ve ikincil verilerin nitel ve nicel araştırma yöntemleriyle analiz edilerek kavramsal bir modelin ortaya çıkarılması ve açıklanmasıdır. Konusunda uzman kişilerle derinlemesine yapılan görüşmeler ve literatür taraması sonucunda üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler farklı gruplar altında toplanarak hangi faktörün hangi faktörler tarafından etkilendiği ve hangi faktörlerin diğer faktörlere göre ne kadar önemli olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada araştırma probleminin çözümünde daha güvenilir sonuçlar elde etmek için hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada nitel yöntemlerden literatür incelemesi ve derinlemesine görüşme; nicel yöntemlerden çok kriterli karar verme yöntemleri ve parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Derinlemesine görüşmeden elde edilen veriler içerik ve betimsel analizlerle incelenmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Ağ Süreci (AAS) analizi kullanılan çalışmada nitel yöntemlerden elde edilen kriterlerin karşılıklı önem dereceleri ortaya çıkarılmıştır. Sonuçların geçerliği ve güvenirliği Friedman ve Kendall's W Uyum testleri ile test edilmiştir. Bu çalışmanın sonunda 3PL işletmelerinin uluslararası pazarlara girişte en çok yerel ortaklıklar ve acenteler ile işbirliği yöntemlerini tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bunun en önemli sebepleri işlem maliyetlerinin daha uygun olması ve kültürel faktörlerin olumsuz etkisinin en aza indirilmesi olarak açıklanmaktadır. Ayrıca 3PL işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen en önemli faktörler siyasi-politik faktörler, ekonomik faktörler, kültürel faktörler ve uzun vadeli ilişkiler olarak sıralanırken, bu süreci en az etkileyen faktörler araç sayısı, çalışan sayısı ve iç pazar doygunluğu olarak belirlenmiştir. Çalışmanın diğer bir sonucu da söz konusu faktörlerin önem derecelerinin taşıma şekillerine göre (deniz, hava, kara) anlamlı bir farklılık göstermediği yönündendir. Ayrıca tüm taşıma şekilleri için uzmanların faktörlere verdikleri puanlar arasında uyumluluk olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın konu ile ilgili yapılan sayılı çalışmalardan biri olduğu, hem sektörel hem de akademik çevrede yapılacak benzer çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.