Ulus inşasında zorunlu göç unsuru: Tek parti dönemi (1923-1945) iskan kanunları

Ulus İnşasında Zorunlu Göç Unsuru: Tek Parti Dönemi (1923-1945) İskan Kanunları? isimli tez çalışmasında, devlet inşasını tamamlamış Türkiye Cumhuriyeti'nin, ulus inşasının neden, nasıl, ne zaman, nerede ve kimler tarafından gerçekleştirildiği incelenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nde ulusun nasıl oluşturulduğu öncesinde Osmanlı İmparatorluğunda iskanın ne maksatla gerçekleştirildiğine değinmek gerekmiştir. Buna göre; Osmanlı İmparatorluğunda iskan, bir ulus inşa etmekten ya da etnik unsurları birbiri ile kaynaştırmaktan öte, toprağın verimli kılınmasına ve devlet için gelir kaynağı haline getirilmesine yönelik olarak bir ?şenlendirme? eylemdir. Türkiye Cumhuriyeti'nde ulus inşasının ilk aşaması olarak, devletin kurucu belgesi Lausanne Antlaşması temel alınmış ve antlaşma kapsamında imzalanan 1923 tarihli Türk-Yunan Halklarının Mübadelesi Protokolü ile hem Türkiye'nin hem de Yunanistan'ın homojen ulus yaratma amacını taşıdığı vurgulanmıştır. Her iki devlet için de ?ulus? ta bulunması gereken yegane kriter aynı dinden olma ölçütü olmuştur. Türk-Yunan halklarının mübadelesine ilişkin sözleşme ve protokol kapsamında aralarında ana dili Türkçe olan Hıristiyan Kapadokya Rumları ve ana dili Rumca olan Giritli Müslümanların da yer aldığı yaklaşık 2 milyon kişi zorunlu göçe maruz kalmıştır. Ulus inşasının ikinci aşamasında 1934 tarihli İskan Kanunu incelenmiş. Kanuna göre; ulus olma kriterine aynı dinden olmanın yanı sıra aynı kültürden olan kriteri de eklenmiştir. Aynı kültürden olmanın en belirgin Türkçe konuşmak olmuş ve hakim kültür de Türk kültürü olarak tanımlanmıştır. 165 Türk kültüründen olmalarına rağmen zamanla bu özelliklerini kaybeden ve Kürtleştikleri iddia edilen kitlelerin, mevcut yönetimin idari alanda gerçekleştirdiği ıslahatlara karşı ayaklanması sonucunda yönetici elit, isyan bölgelerine yönelik olarak kalıcı önlemler alma arayışına girmiş ve 1934 tarihli İskan Kanunu'nu çıkarmıştır. Kanun uyarınca Türk kültürünün hakim olduğu halkın ülkenin Doğu bölgelerine, Türk kültürüne sahip olmayan halkın da ülkenin Batı bölgelerine zorunlu göçü öngörülmüştür. Hem Türk ve Yunan halklarının mübadelesi hem de 1934 tarihli İskan Kanunu vasıtasıyla ulus inşa edilmeye çalışılmış, bu aşamada Müslüman ve Türk kültürüne mensup ulusun ortaya çıkarılmasında kullanılan araçlardan biri de zorunlu göç unsuru olmuştur