Ulusal güvenlik bağlamında İslam Devrimi sonrası İran dış politikası: Mahmud Ahmedinejad Dönemi örneği

"Ulusal Güvenlik Bağlamında İslam Devrimi Sonrası İran Dış Politikası ve Mahmud Ahmedinejad Dönemi Örneği" adlı bu çalışma, özünde İslam devrimi sonrası İran dış politikasında ülkenin kendine özgü ulusal güvenlik esaslarını, karar alma yapısını ve ilkelerini ortaya koyma ve teoriler ışığında yorumlama amacına yönelik hazırlanmıştır. Bu bağlamda çalışmaya kavramlar eşliğinde teorik bir zemin oluşturulmuş ve dönemsel değişimler arasından Mahmud Ahmedinejad'ın İran Cumhurbaşkanı olduğu dönem örnek olarak alınmıştır. Teorik zemin oluşturulurken, Uluslararası ilişkiler disiplini ve bu disipline bağlı teoriler ile ulusal çıkar, güç, güç dengesi ve güvenlik gibi kavramlar kuramsal açıdan bir temel teşkil etmiştir. Yöntemsel olarak disiplinler arası bir anlayış benimsenmiş, coğrafya, din, sosyoloji, ekonomi, kültür ve siyaset bilimi gibi sosyal bilimler ulusal güvenlik esaslarının ortaya çıkmasında başvurulan en önemli disiplinsel araçlar olmuştur. Batı karşıtlığı, uluslararası sistemin yorumlanması ve nükleer politikalar gibi diğer esaslar ise İran İslam Cumhuriyeti'nin kendine özgü unsurları olarak karşımıza çıkmaktadır. Tek yönlü bir bakış açısıyla ulusal güvenliği değerlendirmek, konuyu anlamak için yeterli olmayacaktır. Bu noktada ulusal güvenlik karar alma yapısı ve ilkeleri ile çok yönlü ve derin bir analiz ortaya koyulabilir. Küresel ve bölgesel güç politikalarının genellikle merkezinde ve ulusal çıkar çatışmalarının ortasında yer alan bölgede İran İslam Cumhuriyeti, uluslararası sistemden kendisini soyutlayamamış ve ulusal güvenlik açısından tehdit altında olduğunu düşünmüştür. Bu açıdan bakıldığında karar alma yapısı ve ilkeler bu düşüncenin yönünü tayin etmiştir. Karar alma yapısının karışık olması ile İran siyasal sisteminin diğer devlet sistemlerine benzemediği gerçeği karşımıza çıkmıştır. Karar alma yapısının en etkin üyesi dini liderin rejim güvenliği noktasındaki hassasiyeti ulusal güvenlik için bağlayıcı niteliktedir. Dönemler ve siyasi aktörler değişse de İran İslam Cumhuriyeti için ulusal güvenlik ilkeleri değişmemiştir. Buna en güzel örnek Mahmud Ahmedinejad döneminde karşımızda çıkmıştır. Ulusal güvenlik ilkeleri doğrultusunda radikal uygulamalar gerçekleştiren Ahmedinejad, iktidarının son yıllarına kadar devletin diğer iktidar mekanizmaları ile ortak kararlara imza atmıştır. İslam devrimi sonrası İran dış politikası idealizm ve realizm yaklaşımları çerçevesinde şekillenmiştir Ancak konu ulusal güvenlik bağlamında değerlendirildiğinde, realist/neorealist ve post-kolonyal yaklaşımların öncelikleri daha net olarak görmemizi sağladığı fark edilmiştir. Çalışmamız göstermiştir ki; İran İslam Cumhuriyeti'nde ulusal çıkar, güç ve güç dengesi gibi kavramlar her zaman rejim güvenliği paralelinde değerlendirilecektir.