Uluslararası silahlı çatışmalar hukukunda savaş esirlerinin korunması

Silahlı çatışmalar sırasında en çok zarar gören kişi gruplarından biri de savaş esirleridir. Tarih boyunca esir alınan savaşçıların öldürülmeleri, köleleştirilmeleri ya da fidye karşılığı serbest bırakılmaları gibi insanlık dışı çeşitli muamelelere tâbi tutuldukları bilinmektedir. Günümüzde gelinen aşamada ise savaş esirlerinin korunmasına ilişkin uluslararası hukuk kuralları geliştirilerek onlara karşı insani muamele gösterilmesi ilkesi benimsenmiştir. Çalışmamızda savaş esirlerinin korunmasına ilişkin insancıl hukuk kuralları ele alınmaktadır. Bu kapsamda başta Savaş Esirlerine Yapılacak Muameleye İlişkin Cenevre Sözleşmesi olmak üzere 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve Ek Protokol Ⅰ'in savaş esirlerine yapılacak muameleye ilişkin hükümleri incelenerek bunların uygulanmasına ilişkin örneklere yer verilmektedir. Böylece bahse konu düzenlemelerin varlığının ve çatışma taraflarınca gerektiği gibi uygulanmasının, savaş esirlerinin hayatta kalabilmeleri ve şeref ve haysiyetlerini koruyabilmeleri için ne kadar önemli olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde savaş, kuvvet kullanma ve silahlı çatışma kavramları ile silahlı çatışma türleri açıklanmaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümünde, savaşçı ve savaşçı olmayan ayrımı yapılarak silahlı çatışmalar sırasında alıkonulan kişilerden savaş esiri statüsünün kimlere tanınacağı ile bu statünün nasıl sona ereceği ele alınmaktadır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde, savaş esiri statüsünün sağladığı korumaya ilişkin kurallar ve bu kuralların ihlali durumunda sorumluluk konuları ile ilgili açıklamalar yapılmaktadır. Bu kurallar, her koşulda ve durumda uygulanması gereken genel düzenlemeler ile bazı durum ve koşullarda uygulanması gereken özel düzenlemeler olarak gruplandırılarak değerlendirilmiştir. Bu kuralların ihlali durumunda ise devletlerin uluslararası sorumluluğu ve kişilerin uluslararası cezai sorumluluğu hakkında açıklamalarda bulunulmuştur.