Uluslararası toplumun otonom silah sistemleri gündemi ve otonom silahların kullanımında anlamlı insan kontrolü normunu inşa girişimi

Otonom silah sistemleri uluslararası toplumun gündeminde olan güncel bir tartışma konusudur. Uluslararası toplumun bazı üyeleri bu silah sistemlerinin askeri yeteneklerini gözeterek kullanımını savunurken; başta küresel sivil toplum olmak üzere birçok devlet, uluslararası güvenlik bağlamında taşıdıkları riskler ile ilgili endişeleri dile getirmekte ve yasaklama/düzenleme söylemini desteklemektedir. Otonom silah sistemleri, geniş bir norm girişimci yelpazesi tarafından güvenlikleştirme söylemi ile güvenlik tehdidi olarak çerçevelenmekte ve uluslararası toplumun gündemine acil önlem alınması gereken bir konu olarak getirilerek inşa edilmesine neden olmaktadır. Acil önlem alma girişimi ve güvenlik tehdidi olarak adlandırılmaları ile uluslararası kamuoyunda farkındalığın artması; tartışmayı örgütsel platformlara taşımıştır. Sistemler ile ilgili müzakere sürecinde farklı devlet gruplarının birbirinden farklı pozisyonları netleştirirken; uluslararası hukuk bağlamında başta insancıl hukuk olmak üzere insan hakları hukuku, hesap verilebilirlik ve sorumluluk gibi temel hukuk normlarına uyum sağlayıp sağlayamayacakları üzerine tartışmalarda pozisyonları da değişmektedir. Otonom silah sistemlerinin taşıdıkları risklere rağmen yasaklanmayarak düzenlenmesi konusunda ise yeni bir normun ortaya çıkması gerekli görülmektedir. Kodifikasyon çalışmalarında "anlamlı insan kontrolü" kavramı olarak somutlaşan norm inşa girişimi, insan operatörlerin kritik işlevler üzerinde yeterli kontrolü elinde tutması durumunda uluslararası hukuka uyum sağlayacağı varsayımı ile norm girişimi olarak kabul görmektedir. Yeni norm inşası için erken bir aşamada olan bu kavram, silah sistemlerinin her zaman insan kontrolünde kalması gerektiği konusunda bir görüş oluştururken, bu kavramın uluslararası düzenlemeler için bağlayıcı olacak uygun bir normatif temel olduğu savunulmaktadır.