Uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözüm yolları: Tahkim yolu

Hayatın her alanında görülebilen ve varlığı halinde çözüm üretilmesi de gereken uyuşmazlık, uluslararası iş ve işlemlerden doğan vergi uygulamalarında da karşılaşılan bir olgudur. Bu kapsamda, vergiler de uluslararası uyuşmazlıkların konusu olabilmektedir. Bilindiği üzere ülkelerin önemli finansman kaynağı olan vergiler, uluslararası uyuşmazlığa konu olduğunda her devletin bu sorunu kendi lehine çözmek isteyeceği ve bundan dolayı da çözümün zor olduğu bir uyuşmazlık konusudur. Her ne kadar, ülkeler aralarında yaptıkları birtakım anlaşmalar ile vergilendirmeye ilişkin sorunları çözmeye çalışsalar da bu anlaşmaların doğru yorumlanamaması veya uygulanamaması sonucunda çifte vergileme gibi vergisel sorunlar devam edegelmektedir. Dolayısıyla, uluslararası vergi problemlerinin giderilmesi için yıllar boyunca gerek devletler gerekse uluslararası birçok kuruluş tarafından alternatif çözüm önerileri üretilmiştir. Alternatif çözümler arasında en çok uygulanan sistem ise 'Karşılıklı Anlaşma Usulü' olup, bu yöntem de zaman içerisinde yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu durum, ülkeleri yeni alternatif çözüm yöntem arayışına sevk etmiştir. Bu alternatif çözüm yöntemleri arasında tahkim müessesesi de başvurulan bir yöntemdir. Ancak, bu yöntemi uygulayan devletler arasında ayrı ve bağımsız bir yol olarak kabul görmemiştir. Karşılıklı Anlaşma Usulünün tamamlayıcısı niteliğinde olan tahkim, kendi karakteristik yapısı gereği uyuşmazlıkların çözümünde ekonomik ve hızlı bir çözüm yöntemi olarak kabul görmektedir. Uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözümüne yönelik başvurulan başlıca çözüm yöntemlerinin karşılaştırılmasından varılan sonuç; tahkim müessesesinin düzenli ve şeffaf bir yapıya kavuşturulması halinde, uyuşmazlığa taraf olan herkes için bir avantaj olarak sonuç verebilecek olmasıdır. Bu çalışmada, farklı ülkeler düzeyinde, uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde başvurulan alternatif yollar ve tahkim uygulaması değerlendirilmiştir. Türkiye'de vergi uyuşmazlıkları anlamında uygulanmayan tahkim yöntemine ilişkin herhangi bir hukuki engel bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın bütünü ve literatür taraması kapsamında; son bölümünde detaylı açıklanan bir yapıda tahkim müessesi, düzenli ve şeffaf bir yöntem olarak kurumsallaştırılabilmesi halinde bu yöntemin uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözümünde etkin bir rol alacağı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tahkim, Uluslararası Vergi Uyuşmazlıkları, Karşılıklı Anlaşma Usulü.