Uluslararası yaptırımların İran sosyoekonomisine etkileri

Yaptırımlar II. Dünya Savaşı'nın yıkıcı etkisinin ardından daha az maliyet gerektirmesi sebebiyle en çok başvurulan dış politika araçlarının başında gelmiştir. Bir devleti yahut uluslararası aktörü istenmeyen davranışından vazgeçirmek veya cezalandırma maksadıyla kullanılan yaptırımlar uzun yıllardır İran İslâm Cumhuriyeti için de misilleme aracı olarak tercih edilmiştir. İran'ın devlet enstrümanlarını hedef alan yaptırımlar ülke ekonomisini önemli ölçüde sarsmış ve ülkeyi kronikleşen yüksek enflasyon ve işsizlikle karşı karşıya bırakmıştır. İran İslâm Cumhuriyeti'nin makro ekonomik değişkenleri üzerinde tahribata neden olan yaptırımlar İran'ın sosyo-ekonomik dinamikleri üzerinde de birtakım etkilere yol açmıştır. Tez çalışmamda; uluslararası yaptırımların İran'ın sosyo-ekonomik dinamikleri üzerinde ne tür etkilere yol açtığı; sağlık, eğitim, kadın hakları ve cinsiyet eşitliği, gıda güvenliği, turizm ve uçuş güvenliği gibi alanlar özelinde incelendi ve yaptırımların İran'ı sadece ekonomik olarak sarsmakla kalmadığı sosyo-ekonomik faktörlerini de önemli ölçüde olumsuz etkilediği sonucuna varıldı. Bu bağlamda, yaptırımlardaki insani muafiyetin sivil halkın mağduriyetini engellemek adına yeterli olmadığı anlaşılmış ve yaptırım mekanizmasının paradoksal etkisine dikkat çekilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yaptırımlar, Sosyo-Ekonomi, Nükleer Program, İran İslâm Cumhuriyeti.