Uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının uluslararası yatırım tahkimi

Uluslararası yatırımlar, uluslararası ekonomik ilişkileri şekillendiren önemli unsurlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Uluslararası yatırım hukuku ise, yatırımı yapan ve kabul eden taraflar arasındaki ilişkileri düzenleyen kurallar bütünü olarak tanımlanabilir. Yatırım yapan ve yatırımı kabul eden taraflar arasında, yatırım ilişkisinin doğası gereği sıklıkla uyuşmazlıkların yaşanmakta olduğu ve yaşanan bu uyuşmazlıkların uluslararası yatırım tahkimine konu olduğu, diğer bir deyişle uluslararası yatırım tahkimi aracılığıyla çözüldüğü görülmektedir. Uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının ekonomik ilişkilerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar olması nedeniyle hukuki boyutuyla değerlendirilmesi yaygın anlayıştır. Ancak esasında konu sadece hukuki yönden incelenecek kadar dar olmayıp konunun ekonomik, sosyal ve siyasi boyutunun da incelenmesi, uluslararası yatırımları ve bu yatırımlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların daha doğru ve kapsamlı anlaşılması için şarttır. Zira uluslararası yatırımların bizatihi kendisi taraflar arasındaki ekonomik, siyasi, sosyal ve hukuki ilişkilerin bir ürünüdür. Öte yandan, yapılan Türkçe ve İngilizce literatür taraması neticesinde özellikle Türkçe literatürde, konunun yalnızca ekonomik ve hukuki açıdan incelendiği, sosyal ve siyasi boyutuna ise değinilmediği gözlenmiştir. Ayrıca konunun hukuki boyutunda, çeşitli kurallara geniş yer verilmediği ve kurallar arası mukayeseye başvurulmadığı da fark edilmiştir. İngilizce literatürde ise konunun siyasi boyutuna geniş yer verildiği gibi, bunun tarihsel gelişmelerden beslenerek ele alındığı ve uluslararası yatırım hukukunun bir sistem veya rejim olarak değerlendirildiği, elde edilen kaynaklar arasında yapılan mukayeseyle ortaya konmuştur. Bu sebeple tezin ilk bölümünde konunun ekonomik yönüne, ikinci bölümünde konunun hukuki ve siyasi yönüne, son bölümde ise hukuk kurallarının detaylı incelenmesi ve kurallar arası mukayeseye yer verilmiştir. Literatür taramasının yanısıra, güncelliğin ve birincil kaynak bilgisinin sağlanması için araştırmanın tamamında ilgili her birimin internet sitesinden yararlanılmıştır. Bu tez çalışmasının, öncelikle, ülkemizde son dönemde hız kazanan yatırım uyuşmazlıklarının çözümü konusunda Türkçe kaynak açığını kapatması amaçlanmaktadır. Bu amacı en iyi şekilde gerçekleştirebilmek adına çalışmada izlenen yaklaşım ise, uluslararası yatırımlar ve yatırım ilişkileri bağlamında ortaya çıkan uyuşmazlıkların ekonomik boyutlarının yanı sıra sosyal ve siyasal boyutlarına da değinmek olmuştur. Kısaca, araştırmanın sonunda ufuk açıcı olacağını ümit ettiğimiz bu yeni bütünsel yaklaşımın da büyük oranda katkısı sayesinde elde edilecek olan çok-boyutlu bilgiler analiz edilerek Türkçe literatürdeki boşluğun doldurulması ve yine konunun tüm boyutlarıyla değerlendirilecek olması sayesinde uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk kurallarının daha geniş bir perspektiften yorumlanmasının sağlanması hedeflenmektedir.