Özel gereksinimli çocukların kardeşlerinde ebeveyn stresi ile psikososyal çıktılar arasındaki ilişkinin anlaşılması: Algılanan duygu dışavurumunun rolü

Bu tez özel gereksinimli bir çocuğun bulunduğu ailelerde, ebeveyn stresinin tipik gelişim gösteren kardeşlerin psikolojik ve davranışsal sonuçlarıyla nasıl ilişkili olduğunu incelemektedir. Özellikle, kardeşlerin ebeveynlerinin duygusal tutumlarını nasıl algıladıklarını yansıtan "algılanan duygu dışavurumunun aracılık rolüne odaklanılmıştır. Türkiye'de yaşayan 154 aileden (anne, baba ve 11–18 yaş arası bir kardeş) veri toplanmıştır. Veriler hem çevrimiçi anket formları hem de yüz yüze uygulanan fiziksel formlar aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadaki değişkenler Ebeveyn Stres Ölçeği (PSS), Kısaltılmış Duygu Dışavurum Ölçeği (KDVÖ) ve Güçler ve Güçlükler Anketi – Ergen Formu (SDQ) ile ölçülmüştür. Anneler ve babalar için ayrı ayrı olmak üzere iki basit aracılık modeli Hayes PROCESS Model 4 kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, yüksek anne stresinin artan algılanan anne duygu dışavurumu yoluyla kardeşlerde daha fazla psikososyal zorlukla ilişkili olduğunu göstermiştir. Baba modeli için de dolaylı etkinin anlamlı olduğu bulunmuş, ancak toplam ve doğrudan etkiler anlamlı bulunmamıştır. Bununla birlikte ebeveynin psikolojik belirtileri kontrol değişkeni olarak modele dahil edildiğinde her iki modeldeki dolaylı etkiler anlamlılığını yitirmiştir. Bu bulgular, aile sistemi içindeki algılanan duygusal dinamiklerin önemine işaret etmekte kardeş uyumu arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek bir yol olabileceğini göstermektedir.