Üniversite öğrencileri için infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi

Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerine yönelik infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin infertilite bilgi düzeyleri, infertiliteye yönelik tutumları, güvengenlik düzeyleri ve karar verme becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ardından da yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak deney grubunda yer alan katılımcıların infertiliteyi önleme psiko-eğitim programına ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Bu araştırmada, nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden biri olan iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda deneysel işlemin etkisini incelemek için Solomon dört grup deseni (2 deney, 2 kontrol grubu) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, her grupta (Deney I, Kontrol I, deney II ve Kontrol II) 13 katılımcı olmak üzere toplamda 52 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada, Deney I ve Deney II gruplarına 10 haftalık infertiliteyi önleme psiko-eğitim programı uygulanırken Kontrol I ve Kontrol II gruplarına herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak İnfertilite Bilgi Testi, İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği, Voltan-Acar Kendini Belirleme (Güvengenlik) Envanteri, Melbourne Karar Verme Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu ve Oturum Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımları, 2x2 gruplar-arası ANOVA, ANCOVA, bağımsız gruplar için t-testi ve Stouffer'in z yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise oturumlar tamamlandıktan sonra deney grubunda yer alan katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Nitel verilerin analizde, içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, ön test etkisi kontrol edildiğinde Deney I ve Deney II grubunda yer alan katılımcıların Kontrol I ve Kontrol II grubunda yer alan katılımcılara göre infertilite bilgi düzeylerinin arttığını, infertiliteye yönelik tutumlarının olumlu yönde geliştiğini göstermektedir. Bununla birlikte infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının karar verme becerileri ve güvengenlik düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgular ise, infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının içeriğinin yeterli olduğunu, programa katılmanın bilgi ve becerilerini arttırdığını, sosyalleşmelerine katkı sağladığını, programda kullanılan etkinliklerin ve materyallerin katılımı kolaylaştırdığını, program süresinin yeterli olduğunı, grup liderinin etkili grup yönetme becerisine sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin üreme sağlığı ve infertilite ile ilgili bilgilerinin artmasına, olumlu tutumlar kazanılmasına ve yaşam becerilerinin geliştirilmesine katkı sağladığı belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: infertilite, psiko-eğitim, önleme, bilgi düzeyi, tutum