Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygının öz şefkat ile ilişkisinde öz yeterlik ve reddedilme duyarlılığının aracı rolü

Sosyal bir varlık olan insan, başkalarıyla yakın ilişkiler kurmak ve bu ilişkileri sürdürmek istedikleri için başkalarının gözünde olumlu bir izlenim bırakmak istemektedirler ve bu izlenimi bırakamayacaklarını düşündükleri takdirde yoğun bir sosyal kaygı hissetmektedirler. Duydukları bu sosyal kaygı, kişilerin diğer insanlarla iletişim kurmaktan, belli sosyal ortamlara girmekten ve belli eylemlerde bulunmaktan kaçınmasına sebep olabilmektedir. Üniversite öğrencileri arasında da yaygın olduğu bilinen sosyal kaygı, öğrencilerin üniversite hayatlarına uyum sağlamasını zorlaştırabilmektedir. Önceki çalışmalar sosyal kaygı ile öz şefkat arasında negatif bir ilişki olduğunu ve öz şefkati artıran müdahalelerin sosyal kaygıyı azaltabildiğini göstermektedir. Bu nedenle, öz şefkat ve sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak, sosyal kaygıya yönelik müdahaleler için de önemlidir. Alanyazında reddedilme duyarlılığının ve öz yeterliğin hem sosyal kaygı hem de öz şefkatle ilişkisine yönelik bulgular bulunmaktadır. Sosyal kaygının reddedilme duyarlılığıyla pozitif, öz yeterlik ile negatif bir ilişkisi olduğu bildirilirken öz şefkatin öz yeterlik ile pozitif, reddedilme duyarlılığıyla negatif bir ilişkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca reddedilme duyarlılığıyla öz yeterlik arasında da negatif bir ilişki olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, öz şefkat ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığı ve öz yeterliğin hem ayrı ayrı aracı rolünü hem birlikte seri aracı etkisini incelemektir. 17-46 yaş arası 303 lisans ve lisansüstü öğrencisi (%75.2 kadın), Qualtrics üzerinden demografik bilgi formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Öz Şefkat Ölçeği, Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği ve Genel Öz Yeterlik Ölçeği'ni çevrimiçi bir şekilde doldurarak çalışmaya katılmıştır. Veriler, SPSS üzerinden PROCESS Model 6 aracılığıyla 5000 yeniden örnekleme yöntemiyle analiz edilmiştir ve reddedilme duyarlılığı ile öz yeterliğin öz şefkat ve sosyal kaygı arasındaki ilişkiye hem bağımsız hem de seri sıralı şekilde aracılık ettiği bulunmuştur. Sosyal kaygıyı azaltmaya yönelik öz şefkat uygulamalarının reddedilme duyarlılığını düşüren ve öz yeterliği geliştiren uygulamalarla desteklenmesinin sosyal kaygı belirtilerinde azalmaya ve uzun süreli kazanımlar elde etmeye yardımcı olabileceği düşünülmektedir.