Üniversite öğrencilerinde yapay zeka kaygısı ve kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkide proaktif kişiliğin rolünün incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yapay zeka teknolojilerine ilişkin kaygı düzeyleri ile kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu ilişkide proaktif kişiliğin rolünün incelenmesidir. Yapay zekânın hızlı gelişimi ve iş dünyasına entegrasyonu, bireylerde mesleki geleceklerine yönelik çeşitli kaygıların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu kaygıların, bireylerin kariyer gelişimini nasıl etkilediği ise günümüzde önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Bu bağlamda yürütülen çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 öğretim yılında Türkiye'de farklı üniversitelerde öğrenim gören toplam 501 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Yapay Zeka Kaygısı Ölçeği, Kariyer Uyum Yetkinliği Ölçeği ve Proaktif Kişilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, grup farkları analizi, korelasyon analizi ve aracılığın test edilmesi amacıyla aracılık analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, yapay zeka kaygısı ile kariyer uyum yetkinlikleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki, yapay zeka kaygısı ve proaktif kişiik arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki ve son olarak kariyer uyum yetenekleri ve proaktif kişilik arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca, proaktif kişiliğin yapay zeka kaygısı ve kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkide aracı (mediator) bir rol oynadığı görülmüştür. Proaktif kişilik düzeyi yüksek bireylerin, yapay zeka kaynaklı kaygılara rağmen kariyer süreçlerini daha başarılı şekilde yönettikleri anlaşılmıştır. Mevcut bulgular, üniversite öğrencilerinin kariyer gelişim süreçlerinde yalnızca teknolojik yeterlik değil, aynı zamanda bireysel psikolojik özelliklerin de belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar, eğitim ve kariyer danışmanlığı hizmetleri açısından önemli öneriler sunmakta,genç bireylerin teknolojik değişime daha sağlıklı uyum sağlayabilmeleri için bütüncül destek mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.