Üniversite öğrencilerinin deprem sonrası travma düzeyleri ve deprem farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin deprem farkındalığı düzeyleri ve deprem sonrası travma düzeylerini inceleyerek, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hipotezi, öğrencilerin depreme ve krize hazırlıklı olmalarının, travmatik etkileri azaltabileceği yönündedir. Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak yürütülen çalışmada, Türkiye genelinde öğrenim gören 451 üniversite öğrencisine ulaşılmıştır. Kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen katılımcılardan elde edilen veriler, Sürdürülebilir Deprem Farkındalığı Ölçeği ve Deprem Sonrası Travma Düzeylerini Belirleme Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, deprem deneyimi, depremde kayıp yaşama ve gönüllülük gibi değişkenlerin deprem farkındalığı ve travmatik etkiler üzerinde anlamlı bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Kadın katılımcılar, erkeklere kıyasla daha yüksek travma düzeyleri bildirmiştir. Özellikle davranış problemleri, heyecansal sınırlılık, bilişsel yapı ve uyku problemleri açısından kadınların daha fazla etkilendiği görülmüştür. Bunun yanı sıra, birinci sınıf öğrencilerinin deprem farkındalık düzeylerinin daha yüksek olması, farkındalık artırıcı eğitimlerin özellikle üniversitenin ilk yıllarında etkili olabileceğini göstermektedir. Gönüllü görev alan öğrencilerin deprem farkındalığı düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilse de, bu durumun travma düzeyleri üzerinde belirgin bir etki yaratmadığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma, sosyal hizmet disiplini çerçevesinde mikro, mezzo ve makro düzeyde afet yönetimi stratejileri geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Mikro düzeyde bireylerin psikososyal destek mekanizmalarına erişiminin artırılması, mezzo düzeyde üniversitelerde afet farkındalık programlarının yaygınlaştırılması ve makro düzeyde sürdürülebilir afet politikalarının oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Afetzede olmayan öğrencilerin bile potansiyel birer afetzede adayı olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak, toplumsal bilinçlendirme ve eğitim programlarının sürekliliği sağlanmalıdır. İbn Haldun'un "Coğrafya kaderdir." sözü, Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde afet bilincinin yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorumluluk olarak ele alınması gerektiğini hatırlatmaktadır. Deprem farkındalığından deprem bilincine, deprem bilincinden deprem kültürüne geçiş sağlanarak, bireylerin yalnızca farkında değil, bilinçli ve hazırlıklı aktörler haline gelmeleri teşvik edilmelidir. Çalışma, prososyal davranışların afet yönetimi bağlamında teşvik edilmesi gerektiğini vurgulayarak, bireylerin yalnızca kendi güvenliklerini değil, toplumlarını da koruma sorumluluğu taşıdığını göstermektedir. Eğitim programlarının sürekliliği ve gönüllülük faaliyetlerinin teşviki, toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, üniversite öğrencilerinin sadece kendi yaşamlarında değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde de etkili roller üstlenmeleri sağlanmalıdır.