Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarının yordayıcısı olarak eş seçme stratejileri ve cinsiyet rol algıları

Bu araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Araştırmanın birinci amacı, üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarının, cinsiyet, ilişki durumu, cinsiyet rolü, öğrenime devam edilen fakülte (alan), ailenin yaşadığı yer, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi bağımsız değişkenleri açısından farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesidir. İkinci amaç olarak ise üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarıyla eş seçme stratejileri, cinsiyet rolleri ve bazı sosyo-demografik (cinsiyet, ilişki durumu, yaş ve aylık gelir) değişkenlerinin ilişkisini belirlemektir. Bu araştırma ilişkisel araştırma yönteminin başlıca örneklerinden olan nedensel karşılaştırma modeli ve korelasyonel model ile tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni İnönü Üniversitesinde 2014-2015 eğitim-öğretim yılında dört yıllık fakültelerde öğrenim gören öğrencilerden oluşmuştur. Araştırmanın örneklemi tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 718 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanabilmesi için Bayoğlu ve Atli (2014) tarafından geliştirilen '' İnönü Evlilik Tutum Ölçeği'', Altundaş ve Atli (2014) geliştirilen "İnönü Eş Seçme Stratejileri Envanteri'' ve Bem (1974) tarafından geliştirilen Türkçe uyarlaması Kavuncu (1987) tarafından yapılan "Bem Cinsiyet Rolü Envanteri'' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler analiz edilirken betimsel istatistik hesaplamaları yapılmıştır. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarının cinsiyet ve ilişki durumu değişkenlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için t-testi yapılmış ve farklılaşma olduğu durumlarda etki büyüklüğünü hesaplamak için cohen's d etki büyüklüğü değeri kullanılmıştır. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarını cinsiyet rolü, devam edilen fakülte (alan), ailenin yaşadığı yer, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi işlemi sonucunda anlamlı farkın belirlendiği durumlarda, farkın hangi grup ya da gruplardan kaynaklandığını belirlemek için Scheffe ve Dunnett's C testi uygulanmıştır. Anlamlı farklılık bulunan gruplar için etki büyüklüğü Omega Kare (ω2) değeriyle hesaplanmıştır. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarını eş seçme stratejileri, cinsiyet rolleri ve bazı sosyo-demografik (cinsiyet, ilişki durumu, yaş ve aylık gelir) değişkenlerin anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını belirlemek için ise hiyerarşik regresyon analizi yöntemi kullanılmıştır. Üniversite öğrencilerin evliliğe ilişkin tutumları cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmıştır. Bu sonuca göre erkek öğrencilerin evliliğe ilişkin tutumları kız öğrencilere göre daha olumludur. Bu farka ilişkin etki büyüklüğü incelendiğinde (Cohen's d = .22) küçük etki büyüklüğünde olduğu görülmüştür. Üniversite öğrencilerin evliliğe ilişkin tutumları ilişki durumu değişkenine göre anlamlı bir biçimde farklılaşmıştır. Bu sonuca göre ilişkisi olan öğrencilerin evliliğe ilişkin tutumları ilişkisi olmayan öğrencilere göre daha olumludur. Bu farka ilişkin etki büyüklüğü incelendiğinde (Cohen's d = .22) küçük etki büyüklüğünde olduğu görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumları cinsiyet rolü değişkeni açısından incelendiğinde ise evliliğe ilişkin tutumların anlamlı bir biçimde farklılaştığı, kadınsılık ve androjen cinsiyet rolüne sahip bireylerin evliliğe ilişkin tutumlarının belirsiz cinsiyet rolüne sahip bireylere göre daha olumlu olduğu görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarında cinsiyet rolleri değişkenine göre oluşan bu farkın etki büyüklüğü incelendiğinde (ω2 = .018) düşük düzeyde olduğu bulgusu elde edilmiştir. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumları fakülte (alan) değişkeni açısından incelendiğinde ise evliliğe ilişkin tutumların anlamlı bir biçimde farklılaştığı, Din Bilimleri alanında öğrenim görenlerin İktisadi ve İdari Bilimler alanında öğrenim görenlere göre evliliğe ilişkin tutumlarının daha olumlu olduğu görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarında öğrenim görülen fakülte (alan) değişkenine göre oluşan bu farkın etki büyüklüğü incelendiğinde (ω2 = .015) düşük düzeyde olduğu bulgusu elde edilmiştir. Üniversite öğrencilerin evliliğe ilişkin tutumları ailenin yaşadığı yer, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Üniversite öğrencilerinin evliliğe ilişkin tutumlarıyla eş seçme stratejileri, cinsiyet rolleri ve bazı sosyo-demografik (cinsiyet, ilişki durumu, yaş ve aylık gelir) değişkenlerinin ilişkisini incelemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi yapılmış ve elde edilen sonuca göre eş seçme stratejileri, cinsiyet rolleri ve bazı sosyo-demografik (cinsiyet, ilişki durumu, yaş ve aylık gelir) değişkenler evliliğe ilişkin tutumların % 19'unu açıkladığı sonucu elde edilmiştir. Standardize edilmiş regresyon katsayısına (β) göre, yordayıcı değişkenlerin evliliğe ilişkin tutumlar üzerindeki göreli önem sırası; kadınsılık cinsiyet rolü, fiziksel özellik, cinsiyet, bekaret, ilişki durumu, sosyo-ekonomik durum, aşk, erkeksilik cinsiyet rolü, çocuk bakımı ve yaş şeklinde sıralanmıştır. Anahtar Kelimeler: Evlilik Tutumu, Eş Seçme Stratejisi, Cinsiyet Rolü, Üniversite Öğrencileri