Üniversite öğrencilerinin küresel iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarının incelenmesi

İklim değişikliği günümüzün en önemli küresel sorunlarından biridir. Dünyada ve ülkemizde bu konu ile ilgili son dönemlerde farklı alanlarda birçok çalışmalar yapılmakta ve yeni gelişmeler gerçekleşmektedir. Ülkemizde yakın bir tarihte ortaokullarda Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği isminde bir ders planlanmıştır. Bu araştırmanın amacı, Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan sosyal bilgiler ve fen bilgisi öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarını ortaya koymaktır. Araştırmaya başlamadan önce eğitim alanında iklim değişikliği ile ilgili ortaya konulan çalışmalar incelenmiştir. Bu araştırmada tercih edilen yöntem nicel araştırma yönteminin bir yaklaşımı olan betimsel araştırma yöntemidir. Araştırmanın örneklemini 2023/2024 eğitim öğretim yılında öğrenimine Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesinde devam eden 111 (%40) fen bilgisi öğretmen adayı ve 160 (%60) sosyal bilgiler öğretmen adayı olmak üzere toplam 271 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubunun iklim değişikliği farkındalıklarını ortaya koymak üzere Deniz, İnel ve Sezer'in geliştirmiş olduğu Üniversite Öğrencilerinin Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının demografik verileri ise Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Öğretmen adaylarından elde edilen veriler SPSS 20 programı ile analiz edilmiştir. Veriler analiz edilmeden önce öğretmen adaylarının, KID ölçeği ve alt boyutları olan Doğal ve Beşeri Ortama Etkiler, Küresel Organizasyonlar ve Anlaşmalara İlişkin Farkındalık, Ortaya Çıkan Sebepler ve Enerji Tüketimi İlişkisinden almış oldukları ortalama puanların, ortalama, mod, medyan, çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılmış, histogram grafiği incelenmiş ve verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Öğretmen adaylarının iklim değişikliği farkındalıkları, araştırmanın alt problemlerine uygun olarak, iki ilişkisiz gruptan oluşan cinsiyet, bölüm, ders almış olma ve yaşamlarının büyük bölümlerini geçirdikleri yer değişkenleri bağımsız örneklemler için t-testi ile; ikiden fazla ilişkisiz gruptan oluşan sınıf düzeyi, öğretmen adaylarının kullanmış oldukları kaynaklar ve endişe durumları değişkenleri ise Tek Yönlü Varyans Analizi ile analiz edilmiştir. Öğretmen adaylarının iklim değişikliği farkındalıklarının cinsiyetlerine, bölümlerine ve yaşamlarının büyük bölümünü geçirdikleri yere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Daha önceden ders almış olma, sınıf düzeyi, iklim değişikliği ile ilgili bilgi almak için kullanılan kaynaklar ve endişe durumuna göre yapılan inceleme sonucunda öğretmen adaylarının iklim değişikliği farkındalıklarının istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının programlarında seçmeli ders olarak bulunan çevre eğitimi dersinin programa daha uygun iliştirilmesi ile öğrencilerin bu dersi seçmelerinin teşvik edilmesi, eğitim fakültesinde verilen derslerin öğretmen adaylarının farkındalıklarına olumlu etkisinin olmasına bağlı olarak öğretmen adaylarının ders programlarına, zorunlu iklim değişikliği dersinin eklenmesi, iklim değişikliğinin doğal ve beşeri boyutlarının olması dolayısı ile hem fen bilgisi hem de sosyal bilgiler öğretmenlerinin birlikte çalışmalarını kapsayacak şekilde yeni ve disiplinler arası bir programın oluşturulması önerilmiştir.