Üniversite öğrencilerinin tüketim tercihleri: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ve Çankaya Üniversitesi örnekleri

Refah devletinin etkisi ve kitle iletişimindeki muazzam değişim, yeni bir olgu olarak tüketim toplumu kavramlaştırmasını son elli yılda öne çıkartmıştır. Hayatın tüm anlam noktalarına nüfus eden ve oldukça geniş bir çerçevede ele alınan kavram, bireysel alışkanlıklardan toplumsal sisteme uzanan kültürel bir örüntüde, ekonomik olmanın ötesinde sosyo-kültürel bir fenomen olarak etkisini bireysel bilinçlere damgalamıştır. Diğer taraftan medyanın yaygınlaşmasıyla (özellikle yeni medyanın) beraber tüketim, bireyler arası ilişkilerde işlevsel roller üstlenmeye başlamıştır. Böylece doğrudan yüz yüze iletişime ek olarak yeni bir iletişim türü kültürel bir ilişki biçimi olarak bireysel hayatın gündelik akışına dâhil olmuştur. Bu çerçevede çalışmanın temel amacı, iletişim biçimlerinde meydana gelen değişime paralel olarak, üniversite öğrencisi gençlerin tüketim tercihlerinde moda ve markaya yönelik tutumları ile saygınlık talebi beklentilerinin etkisini ölçmektir. Bu kapsamda çalışmanın kuramsal boyutunda Frankfurt Okulu'nun kültür endüstrisi yaklaşımı temel alınmıştır. Ayrıca modern ve postmodern tüketim kuramlarından da yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında öncelikli olarak bir "tüketim tercihleri ölçeği" oluşturulmuş ve iki alt değişken (moda ve markaya uyma ile saygınlık talebi) üzerinden bu iki iletişim biçiminin tüketim tercihleri üzerindeki etkisi ölçülmüştür. Bu amaçla Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ile Çankaya Üniversitesinin İktisadi ve İdari Bilimler ve (Fen) Edebiyat fakültelerinde eğitim gören 523 üniversite öğrencisi ile anket gerçekleştirilmiştir. Saha çalışması sonucunda ise dört önemli bulguya ulaşılmıştır. Bunlardan ilki tüketimin ekonomik olduğu kadar sosyo-psikolojik temellere dayanan bir olgu olduğudur. İkinci tespit ise cinsiyetler arasında moda ve markaya yönelik tutum almada geleneksel bakış açılarının önemli ölçüde aşındığı yönündedir. Diğer önemli bir bulgu da gençler arasında yaş aralıklarına göre tüketim tercihlerinde ortaya çıkan farklılıklar noktasında tespit edilmiştir. Elde edilen son bulgu ise kimliklerin tüketim üzerindeki etkisi bağlamında olmuştur.