Üniversitede eğitim gören sporcu öğrencilerin yapay zekaya yönelik tutumlarının incelenmesi: Türkiye-Azerbaycan örneği

Bu tez çalışmasında, Türkiye ve Azerbaycan'da sporla ilgilenen üniversite öğrencilerinin yapay zekâya (YZ) yönelik tutumları bazı demografik değişkenler (cinsiyet, eğitim, yaş, YZ kullanım düzeyi, YZ'den haberdar olma düzeyi, sporda kullandıkları YZ uygulamaları, spor tipi: bireysel ve takım, ülke) açısından incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye ve Azerbaycan'daki aktif olarak sporla uğraşan tüm üniversite öğrencileriken, örneklemi ise Türkiye (N=170) ve Azerbaycan'da (N=170) kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen sporla ilgilenen 340 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Çalışmada, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Schepman ve Rodway (2020) tarafından geliştirilen, Kaya ve arkadaşları (2022) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan YZ'ye Yönelik Genel Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler kapsamında aritmetik ortalama, frekans, yüzde ve standart sapma değerlerine bakılmıştır. İkili karşılaştırmalarda bağımsız örneklemler için t-testi ve üçlü karşılastırmalarda tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Yapılan t test analizi sonucuna göre tüm denekler açısından katılımcıların YZ'ye yönelik tutumlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0,05). Eğitim durumu değişkenine göre yapılan analizde ise lisans, yüksek lisans ve doktora katılımcıları arasında YZ'ye yönelik tutumlar açısından anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Ancak, yaş değişkenine göre YZ karşı olumsuz tutumlarda anlamlı bir farklılık bulunmuş, 25 yaş ve üzeri katılımcıların olumsuz tutum puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Yaşın artışı ile birlikte YZ'ye bakışın olumsuzlaştığını ve bilgi düzeylerinin düştüğü tespit edilmiştir. Tüm gruplarda, YZ'den haberdar olma düzeni 80 % iken, YZ'den bir şekilde yararlanma oranı %73,5'e düşmektedir. İlgili literatür incelendiğinde, YZ uygulamalarından haberdar olma oranının %80 civarında olduğu ve bu durumun bizim bulgularımızla benzerlik gösterdiği görülmektedir. Ancak, YZ uygulamalarının kullanım oranının literatürde karşılaşılan spor gruplarında, bizim bulgularımıza kıyasla daha düşük (%47,7-%73,5) olduğu anlaşılmıştır. Araştırma bulgularımıza göre, Türkiye'deki katılımcıların YZ'ya olumlu tutum puanları (3,28±0,87) Azerbaycan'daki katılımcılardan (3,09±0,60) anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bu çalışma sonuçlarında, yaşlıların YZ'ye karşı daha çok olumsuz tutum sergiledikleri anlaşılmaktadır. Bu durum, yalnızca gençlerin değil, yaşlıların da YZ hakkında bilgilendirilmesinin önemi açığa çıkmaktadır, zira çağdaş yaklaşım bunu gerektirir. İki Türk ülkesinde, gençlerin YZ hakkında bilgili olma düzeyi yüksek sonuçlarla beraber, YZ'nin kullanımının nispeten düşüklüğü göz önüne alındığında, daha erken yaşlarda teşvik edilmeleri ve bilgilendirilmelerinin gerektiği sonucuna varılabilir. Bu bulgular, sporla ilgilenen üniversite öğrencilerinin YZ'ye yönelik algılarının ve tutumlarının biçimlenme ve demografik faktörlere göre farklılık gösterebileceğini ortaya koymakta olup, iki ülke üniversite genclerinin spor alanında YZ teknolojilerinin kullanımına dair yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.