Üniversitede iletişim: Ders içi dilsel davranışlarda yeniden yapılandırmaya ilişkin ampirik bir araştırma-işlevsel edimbilime dayalı-

Dil öğretiminde, ister anadil ister yabancı dil öğretimi olsun, hem öğretici hem de öğrenci ders içi iletişimde belli dilsel davranışlardan yararlanır. Bu araştırma, ilgisini sınıf içi öğrenci-öğretici arasındaki dilsel davranışlarda yer alan yeniden yapılandırmaya yönlendirmiştir. Yeniden yapılandırma kavramı; konuşmacının, ilgili bir söz öbeğini veya bir sözceyi, içeriğini değiştirmeksizin iletişim ortamına getirdiği söylemleri tekrar ele almasına ve ders içinde geçen bilgiyi işlemesine yöneliktir. Yeniden yapılandırma olarak adlandırılan söylemler, bu çalışmada kendi içinde beş alt alana ayrılmakta ve bunlar yapısı ve işlevleri açısından incelenmektedir. Bu çalışma söylem boyutu ile sınırlandırılmıştır.Veriler, işlevsel edimbilim yöntemiyle ?Türk Dili? ve yabancı dil olarak ?Almanca? derslerinden elde edilmiştir. Kayıt yapılan derslerin işlendiği fakülteler, anabilim dallarından yola çıkılarak seçilmiştir. Fen Bilimleri Enstitüsü'nden Mühendislik Mimarlık Fakültesi (FI), Sosyal Bilimler Enstitüsü'nden İletişim Fakültesi (FM) ve Eğitim Bilimleri Enstitüsü'nden de Alman Dili Eğitimi (FE) tercih edilmiştir. Böylelikle her bir enstitünün bir bölümü irdelenmiştir. Ayrıca; Mühendislik ve İletişim Fakülteleri, ?Türk Dili? dersinin haftada dört saat okutulması ve bu fakültelerdeki Türk Dili derslerinde ortak konuların işlenmesi nedeniyle tercih edilmiştir. Yabancı dildeki farklı yeniden yapılandırmaların ortaya konulabilmesi için ise, Alman Dili Eğitimi bölümündeki Konuşma dersleri tercih edilmiştir. Her bir bölümdeki derslerden kayıtlar yapılmış, HİAT ortamında yazı diline dökülmüş ve araştırmanın amacına uygun biçimde gerekli bölümler yeniden alınarak yapılandırılmış ve incelenmiştir.İletişim Fakültesi (FM) ve Mimarlık Fakültesinde (FI) verilen Türkçe derslerinde sınıf içi dilsel davranışlarda ağırlıklı olarak öğreticinin kendi iradesiyle, yönlendirme olmaksızın oldukça fazla yeniden yapılandırmaya yöneldiği gözlenmiştir. Dilsel davranış olarak Türkçe derslerinde; 1) Özetleme ve 2) içeriği aynı olmasına rağmen sözcelerin farklılık gösterdiği yeniden yapılandırmalar ağırlıklı olarak yer almaktadır. Alman Dili Eğitimi bölümündeki (FE) Konuşma derslerinde ise 3) tekrarlar ve 4) söz öbeklerin üzerinde yeniden yapılandırılarak çalışılma olgusuna daha yoğun olarak rastlanmıştır. Her üç Fakültede de 5) sözceler arasında köprü görevi gören, anlamsal boyutta bir kavramı başka sözcelerle açıklayabilmemizi sağlayan, sözcelerin içinden önemli görülen söz öbeklerin tekrarı sıkça yer almaktadır.Öğrenci Türkçe derslerinde daha çok dinleyen konumundayken yabancı dil derslerinde daha etkin rol almakta ve öğreticiyle daha sık iletişime geçmektedir. Bu dilsel davranışla, öğreticide gözlendiği gibi öğrenci de yeniden yapılandırmaya yönelerek, öğrenilenlerin pekişmesinde etkin rol almaktadır.Bu çalışma sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda yeniden yapılandırma, öğretmen adaylarına öğrenimleri sürecinde tanıtılabilir ve derslerdeki dilsel davranışlara daha bilinçli yaklaşmaları sağlanabilir. Üniversite öğrencilerinin de kendi dilsel davranışları üzerinde çalışmalarını sağlayarak, ders içinde anlamadıkları yerlerde kendilerini daha açık bir biçimde ifade etmelerine yardımcı olunabilir ve böylece kesintisiz bir bilgi aktarımına, sınıf içi iletişimdeki dil kullanımlarının daha bilinçli ve kontrollü hale gelmesine katkı sağlanabilir ve öğretimin kalitesi arttırılabilir.