Urartu Krallığı`nın yerleşim birimleri ışığında yayılımı

II ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ URARTU KRALLIĞI'NIN YERLEŞİM BİRİMLERİ IŞIĞINDA YAYILIMI Atila TÛRKER Danışman: Doç. Dr. Mehmet KARAOSMANOĞLU 2001 - SAYFA: 124+XI Jüri: Doç. Dr. Mehmet KARAOSMANOĞLU Urartu araştırmaları 19. yüzyılın başlarına dek uzanmaktadır. Ancak bu uzun zaman diliminde sadece otuz kadar merkezde kazı çalışmalarının yapılmış olması ve diğer merkezlerin yüzey araştırmaları ile tespit edilmesi, Urartu ile ilgili verilerin de yetersiz kalması sonucunu doğurmuştur. Bu doğrultudaki eksikliği gidermek için yapılan bu çalışmada dörtyüze yakın Urartu buluntu merkezi incelenmiş, bunların yayılım alanları ve kronolojileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre, Urartu buluntularının Van merkez bölgede yoğunlaştığı ve bir yelpaze gibi açılarak kabaca kuzeyde Sevan Gölü- Güney Kafkaslar'a, doğuda Kuzeybatı İran içlerine, batıda Fırat'ın çizdiği kavise ve güneyde Doğu Toroslar'ın güneyindeki Rovanduz Ovası- Kuzey Irak'a dek yayıldığı izlenmiştir. Kronolojilerine bakıldığında ise özellikle M.Ö. 9. yüzyıldan M.Ö. 7. yüzyılın ikinci yansına kadar geçen sürede geleneksel bir anlayışla yukarıda çerçevesi çizilen bölgede aktif oldukları anlaşılmaktadır. Bu bölgede izlenen Urartu kültür izlerinin çoğunlukla kale ve sivil yerleşimler olduğu, bunları yazıt, kaya işçilikleri, sulama yapılan ve ölü gömütlerinin izlediği anlaşılmaktadır.