Üriner sistem enfeksiyon etkeni e. coli suşlarında fosfomisin direnç genleri, CTX-M, SHV ve TEM genlerinin araştırılması

GİRİŞ ve AMAÇ: Üriner sistem enfeksiyonları (ÜSE), kadınlarda daha sık olmak üzere en sık görülen bakteriyel enfeksiyonlar arasındadır. ÜSE etkeni olarak en sık Escherichia coli karşımıza çıkmaktadır. Özellikle genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) üreten üropatojenik E. coli (UPEC) suşlarının yayılması, ÜSE tedavisini zorlaştırmaktadır. Artan antimikrobiyal direnç profilleri nedeniyle fosfomisin gibi antibiyotiklerin kullanımı yeniden önem kazanmıştır. Fosfomisin, peptidoglikan sentezinin ilk basamağını geri dönüşümsüz olarak inhibe eden fosfoenolpiruvat analoğu olan geniş spektrumlu bir antibiyotiktir. Fosfomisin direnci, fosfomisine geçirgenliğin azalması, antbiyotiğin hedef bölgesi olan MurA'daki modifikasyonlar ve enzimatik inaktivasyon gibi çeşitli mekanizmalarla gerçekleşmektedir. Bu çalışmada, idrar örneklerinden izole edilen fosfomisin dirençli E. coli izolatlarında fosfomisin direnç genlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Fosfomisin direnç genlerinin, özellikle fosA3'ün blaCTX-M, blaTEM ve blaSHV gibi GSBL genleriyle aynı plazmid üzerinde taşınıp yayılması nedeniyle, fosfomisin dirençli E. coli izolatlarında aynı zamanda beta-laktamaz gen varlığı da araştırılmıştır. MATERYAL VE METOD: Çalışmaya Ağustos 2022-Şubat 2023 yılları arasında Ankara Şehir Hastanesi Merkez Bakteriyoloji Laboratuvarı'na kültür için gönderilmiş idrar örneklerinden izole edilen ve otomatize sistem (Vitek 2) veya disk difüzyon yöntemiyle fosfomisine dirençli bulunan 97 E. coli izolatı dahil edilmiştir. Tüm izolatlarda disk difüzyon ve agar dilüsyon yöntemiyle fosfomisin duyarlılığı araştırılmıştır. İzolatların antibiyotiklere duyarlılıkları otomatize sistem kullanılarak belirlenmiştir. Fosfomisine dirençli bulunan izolatlarda polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) yöntemiyle fosfomisin direnç genleri (fosA3, fosA, fosC2, fosX, fosB) ve bla CTX-M, bla TEM, blaSHV olmak üzere üç beta-laktamaz geni araştırılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya otomatize sistem ve/veya disk difüzyon yöntemleri ile fosfomisine dirençli saptanan 97 E. coli izolatı dahil edilmiştir. İzolatların 52'si otomatize sistemle, 45'i disk difüzyon yöntemiyle fosfomisine dirençli saptandı. Agar dilüsyon yöntemiyle 97 izolatın 72'si fosfomisine dirençli bulundu. Yetmiş iki fosfomisin dirençli E. coli izolatının %40,2 (29/72)'sinde blaCTX-M, %91,6 (66/72)'sında blaTEM ve %20,8 (15/72)'inde blaSHV geni saptandı. Yirmi sekiz izolatta blaCTX-M ve blaTEM, on üç izolatta blaTEM ve blaSHV, dört izolatta blaCTX-M ve blaSHV genleri beraber bulunurken, üç örnekte ise her üç gen beraber saptandı. Yetmiş iki fosfomisin dirençli E. coli izolatının 3 (%4,2)'ünde fosA3 geni saptanmış olup fosA, fosC2, fosX, fosB geni saptanamamıştır. fosA3 geni saptanan üç izolatın ikisinde hem blaCTX-M hem de blaTEM genleri saptanırken diğer izolatta sadece blaTEM geni bulundu. Üç örnekte de blaSHV geni bulunamadı. SONUÇ: GSBL pozitif UPEC gibi çoklu ilaca dirençli (ÇİD) enfeksiyonların tedavisinde fosfomisinin alternatif ilaç olarak kullanımı önerilmektedir. GSBL üreten suşlarda fosfomisin direnç mekanizmalarının bilinmesi tedavinin yönlendirilmesinde ve direncin takibinde önemli olacaktır. Ülkemizdeki baskın fosfomisin direnç profillerinin belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: UPEC, fosfomisin direnci, fos direnç genleri, GSBL