Organomineral gübre fosforunun buğdayda kullanım etkinliği

Bu doktora tezinde, kireçli/alkali topraklarda organomineral gübrelerin (OMG) etkinliği, kontrollü koşullarda iki sera saksı denemesi ve laboratuvar koşullarında gerçekleştirilen bir inkübasyon çalışması ile araştırılmıştır. OMG, biyogaz tesisinden elde edilen organik gübre (OG) ve mineral bir gübre (MG) olan triple süper fosfat (TSP) bileştirilerek üretilmiştir. İlk sera denemesinde, artan Olsen P içeriklerine (10.2, 16.4, ve 24.1 mg P•kg⁻¹) sahip topraklarda OMG ve MF (TSP) gübrelerindeki fosfor (P)'un etkinliği ve bu gübrelerin buğdayın agronomik performansı ile beslenme durumuna etkileri incelenmiştir. İkinci saksı denemesi ve inkübasyon çalışması ise OMG'nin farklı formlarının (toz ve granül) ve MG'nin toprakta P yarayışlılığı, buğday büyümesi, agronomik özellikler ve mineral beslenme durumu üzerindeki etkilerini araştırmak için eş zamanlı olarak yürütülmüştür. Saksı denemelerinde gübreler tohum yatağının 5 cm altına, inkübasyon çalışmasında ise yüzeyin 3 cm derinliğine uygulanmıştır. Bu çalışmalarda iki hasat gerçekleştirilmiştir: ilki kardeşlenme aşamasında, diğeri ise fizyolojik olgunluk döneminde. Kardeşlenme aşamasında, her saksıdan iki bitki hasat edilerek kuru ağırlıkları ölçülmüştür. Fizyolojik olgunluk döneminde, hasattan önce bitki boyu, başak uzunluğu ve başak sayısı gibi morfolojik özellikler kaydedilmiş ardından ise kalan bitkiler hasat edilerek anız, tane ve biyolojik verim değerleri belirlenmiştir. Sonrasında, tane ve anız (hasat artığı) örnekleri öğütülmüş ve içlerindeki N, P, K konsantrasyonları kimyasal analizlerle saptanmıştır. Besin elementlerinin (N, P ve K) alım değerleri, konsantrasyon değerlerinin ilgili aksamların kuru ağırlıkları ile (tane verimi ve anız verimi) çarpılmasıyla hesaplanmıştır. İkinci saksı denemesinde ayrıca SPAD okuması, Hasat İndeksi ve Fosfor Hasat İndeksi gibi ek parametreler de ölçülmüştür. İnkübasyon çalışmasında, toprak örnekleri ekimden 45 ve 128 gün sonra alınmış, içlerindeki bitkiye yarayışlı P seviyeleri analiz edilerek ölçülmüştür. Sonuçlar, ilk sera denemesinde OMG etkinliğinin toprakta artan Olsen P konsantrasyonlarıyla azaldığını, başak sayısı, kardeşlenme aşamasındaki sürgün kuru ağırlığı, tane verimi, tane ve anız P içerikleri ve bitkinin toplam P alımının düştüğünü göstermiştir. Buna karşın, ikinci sera denemesi ve inkübasyon çalışması, OMG'nin toz ve granül formlarının MG'ye kıyasla tane, anız ve toplam verim ile tane P içeriği açısından daha yüksek performans gösterdiğini ve toplam P alımını artırdığını ortaya koymuştur