Tanzanya'nın sağlık ve demografik verilerinin analizinde konumsal istatistik tekniklerin kullanımı

Demografik sağlık verileri Afrika ülkelerinin çoğunda anketlerle belirlenmektedir. Anket görevlileri ve yardımcıları verileri doğrudan sahada toplamaktan sorumludurlar. Veri toplama aşamasında anket formları veya el bilgisayarları kullanılmaktadır. Daha sonra bu veriler analiz edilmeden önce hataların temizlenmesi için kontrol bölümüne sunulmuştur. Doğal olarak analiz için farklı organizasyonlar amaçları doğrultusunda verileri farklı biçimlerde düzenlemektedirler. Bu çalışmada kullanılan veriler "The Demographic and Health Surveys Program of ICF International in Rockville (USA)" ve "National Institute for Medical Research (Tanzania)" tarafından elde edilmiştir. Verilerin analizinde, veriler arasındaki ilişkilerin araştırılmasında ve verilerin görüntülenmesinde CBS programları "Arc GIS 10.2" ve "MapInfo-Ver.11.5" kullanılmıştır. Demografik sağlık verilerinin istatistiksel analizinde kullanılan yöntemlerden biri CBS programlarının konumsal istatistik ara yüzeyidir. Bu yöntemde (araçta), veriler toplanmakta ve işlenmekte, dağılım paternleri ve konumsal içsel korelasyonları görüntülenmektedir. Sözedilen araç (arayüzey) düşük ve yüksek düzey kümelenme (gruplaşma) (Getis-Ord General G), kümelenme ve aykırı değer analizi, konumsal oto korelasyon (içsel bağıntı) (Moran I) ve "Hot Spots" analizlerini içermektedir. Yukarıda sözedilen yöntemler uygulanmadan önce veriler kontrol ve organize edilerek uygun koordinat sistemine dönüştürülmüştür. Öncelikle araştırmaya yönelik sorular belirlenmiş; MapInfo kullanılarak gerçekleştirilen sorgulamalarda, sorgu ve sorguya ait veri alanları, sorgularda kullanılacak ve sorgu sonucunda oluşacak tablolar önceden tespit edilerek bir Excel dosyası oluşturulmuştur. İlgili dosya çalışma sonunda ekler bölümünde verilmiştir. Arc GIS programının konumsal ve kartografik yeteneği yardımıyla farklı tematik haritalar türetilmiştir. Bu haritalar çalışmada değerlendirilen hastalıklara ilişkin tartışmalara esas teşkil etmektedir. Çalışmada araştırılan hastalıklar malarya, anemi ve HIV/AIDS'dir. Diğer bazı veriler bulgulara ilişkin tartışmaları aydınlatacak ve öneriler oluşturacak şekilde analiz edilmiştir.