Üsküdar çocuk kütüphanelerinde en çok okunan 3-6 yaş resimli çocuk kitaplarında aile kavramının gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi

Bu çalışma İstanbul Üsküdar ilçesinde bulunan çocuk kütüphanelerinde kullanıcılar tarafından en çok okunan 3-6 yaş dönemi resimli çocuk kitaplarında aile kavramının gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kitapların gelişimsel bakış açısıyla incelenmesi sürecinde Ekolojik Sistemler Kuramı temel alınmıştır. Araştırmanın evrenini Üsküdar çocuk kütüphanelerinde bulunan 3-6 yaş resimli çocuk kitapları oluşturmuştur. Üsküdar çocuk kütüphanelerinde kullanıcılar tarafından en fazla tercih edilen 3-6 yaş resimli çocuk kitapları arasından seçilen 100 çocuk kitabından aile konulu 63 kitap araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veriler literatür taraması yapılarak hazırlanan "Resimli Çocuk Kitabı İnceleme Formu" ile toplanmıştır. Form genel bilgiler, çocuk edebiyatı ve aile olmak üzere üç bölümden oluşmuştur. Araştırma sürecinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış olup içerik analiziyle belli kategoriler ve alt kodlar belirlenmiştir. Kullanıcılar tarafından en çok tercih edilen 100 kitabın belirlenmesi sürecinde ise belediye kütüphanelerinde aktif çalışan iki çocuk gelişimcinin gözlemleriyle birlikte "Üsküdar Belediyesi YORDAM Kütüphane Katalog Sayfası" kullanılmıştır. İncelenen 100 resimli çocuk kitabının 63 tanesinde aile konusu bulunmuş, 37 tanesinde aile konusu bulunamamıştır. Aile konulu kitaplar aile yapısı, karakterlerin etkileşimleri, rolleri ve Bronfenbrenner'in Kuramı kapsamında gelişimsel olarak detaylıca incelenmiştir. Aile konulu kitapların incelendiği çalışmada kitap kurgusu ve karakterler temel alınarak bakıldığında ana karakter çocuk ile çevresindekilerin mikrosistem ve mezosistem halkalarında daha çok yer aldığı görülürken çocuğun egzosistem, makrosistem ve kronosistem halkalarından da etkilendiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak kuramın alt sistemlerinin birbirini etkilediği ve çocuğun birden fazla halka içerisinde yer aldığı görülmekte olup bütüncül bir şekilde değerlendirilmesine imkân vermektedir. Elde edilen bulgular çocuk edebiyatı ve resimli çocuk kitaplarında aile konusu üzerine tartışılmış olup alana katkı sunmak amacıyla önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Aile, çocuk edebiyatı, çocuk kütüphaneleri, resimli çocuk kitapları.